Την Κυριακή 12 Οκτωβρίου βρεθήκαμε στο ΚΑΠΗ Ραφήνας, όπου το Λύκειο των Ελληνίδων με ομιλήτρια την βραβευμένη σκηνοθέτιδα της «Φόνισσας» του Παπαδιαμάντη, Εύα Νάθενα, οδηγηθήκαμε στη «γέννηση» της μεταφοράς του έργου, με τη ματιά μιας γυναίκας (Νάθενα) που εντρύφησε βαθιά μέσα στα κρυμμένα μυστικά του μέγιστου συγγραφέα Παπαδιαμάντη, για την αντιμετώπιση της γυναίκας σε βάθος χρόνου, όμως τόσο επίκαιρο και στη σημερινή εποχή μας.
Ίσως πάνω σ’ αυτό έγκειται η μεγάλη επιτυχία που γνωρίζει το έργο και στις νεότερες γενιές του σήμερα.
Κι’ αυτό οφείλεται στην ενδελεχή μελέτη της κ. Νάθενα, όχι μόνο στο έργο του Παπαδιαμάντη, αλλά και στην αναδρομή όλο και βαθύτερα στην ιστορία και τη θέση της γυναίκας απ’ την αρχαιότητα, έως τα μέσα του 20ου αιώνα, όπου οι κόρες και μάλιστα όσες έρχονταν μετά την πρώτη, αποτελούσαν βάρος ασήκωτο για την οικογένεια, σε όλα τα μήκη και τα πλάτη της γης, με αποτέλεσμα την απαλλαγή τους ακόμα και με το φόνο τους, όσο αποτρόπαιο κι αν φαντάζει σήμερα.
Χειμαρρώδης ο λόγος της Εύας Νάθενα, με ξεγύμνωμα της ψυχής της ολάκερης στα όσα με κομμένη την ανάσα παρακολουθήσαμε.
Όλο αυτό το διάστημα σκεπτόμουν πως θα μπορούσα να μεταφέρω έστω ένα μέρος όσων είπε η κ. Νάθενα, ώστε να δώσω στον αναγνώστη μια γεύση της συγκλονιστικής – προσωπικής αφήγησης με τον ήρεμο, πηγαίο λόγο της Εύας Νάθενα.
Ελπίζω να τα καταφέρω στα κομμάτια που ακολουθούν:
«Αυτή η ταινία ξεκίνησε από μια δική μου ανάγκη.
Χρόνια πριν καταλάβω τι λέει αυτό το κείμενο, κάτι με έκανε να συνδέομαι μαζί του. Φαινόταν να έχω μια φυσιολογική παιδική και προσωπική ζωή και όμως….! Όπως έχει κρυμμένα μέσα στο αφήγημα αυτό ο Παπαδιαμάντης πράγματα που δεν του επέτρεπε η εποχή να φανερώσει, έτσι και εγώ φαίνεται έπρεπε να περάσουν πολλά χρόνια, να κάνω όλες τις αναγωγές και να καταλάβω και να φανερώσω και εγώ –αλλά και όλοι στο τραπέζι των προβών για την ταινία – σημάδια που έδειχναν το διαγενεακό μας τραύμα».
Μια ζωή έτοιμη γι’ αυτή την ταινία
«Μπήκα πολύ τίμια, δειλά και με συνέπεια να κάνω αυτή την ταινία. Υπήρχε η βάση, είχα δουλέψει μοναχικά 10 χρόνια. Μου έκανε παρέα αυτό το αφήγημα. Είχα πολλές σημειώσεις, πολλές – πολλές εικόνες. Όλα αυτά τα μέρη που βλέπετε στην ταινία τα είχα συλλέξει ένα – ένα. Έχω χιλιάδες ασπρόμαυρες φωτογραφίες μιας άλλης εποχής».
Τα προσωπικά της βιώματα
«Ξεκλείδωσε τις δικές μου μνήμες. Λέγοντας δικές μου εννοώ της μητέρας μου και της μητέρας της μητέρας μου. Γιατί είμαστε οι καταγραφές μας. Από εκεί πήρα τη σκυτάλη – κι έχει τεράστια σημασία ποιος και πώς θα μας δίνει τη σκυτάλη.
Οτιδήποτε θεωρούμε και πιστεύουμε ότι είναι μεταφυσικό, η επιστήμη έρχεται να το εξηγήσει. Λέει ας πούμε, η μνήμη είναι κυτταρική. Περνάει από το DNA από άνθρωπο σε άνθρωπο».
Η προσωπική της ιστορία
«Προσωπικά δεν έλαβα κακοποίηση από τους δικούς μου, ούτε σωματική ούτε λεκτική. Έτυχε όμως να έχει ατυχή περιστατικά η ζωή της μητέρας μου, που τη βρήκαν πολύ απροετοίμαστη γιατί είχε μια πολύ χειραφετημένη μητέρα. Έμελλε να εισπράξει από την οικογένεια του συζύγου της τραυματικά, το γεγονός ότι έκανε δύο κορίτσια στη σειρά – η δεύτερη ήμουν εγώ.
Κάπου εκεί στην εφηβεία μου τη ρώτησα, θέλοντας να μάθω αυτό που άκουγα από μικρή, πίσω από κλειδαρότρυπες και μισές κουβέντες και την ώρα που μου εξιστόρησε την τραυματική εμπειρία της, εκείνη την ώρα μου πέρασε το διαγενεακό της τραύμα. Διαβάζοντας από μικρή αυτό το αφήγημα, ήταν σαν να το διάβαζα με τα μάτια της μητέρας μου. Γι’ αυτό και μου μιλούσε τόσο ιδιαίτερα και ίσως και γι’ αυτό έχει τόση απήχηση στον κόσμο μια τόσο προσωπική ανάγνωση».
Βέβαια όλα θα ήταν πιο κατανοητά αν υπήρχε παράλληλη προβολή της ταινίας για όσες και όσους δεν έτυχε να τη δουν.
Η Πρόεδρος του ΛΕΡ Εύη Γκατζοπούλου προσφέρει ως δλωρο στην κ. Νάθενα επετειακό άλμπουμ των 30 χρόνων του Λυκείου Ραφήνας
