Τρεις περιβαλλοντικοί σύλλογοι της Ραφήνας και του Πικερμίου, Δασαμάρι S.O.S., Κίνηση για την ανάδειξη/προστασία Μεγάλου Ρέματος Ραφήνας και εξωραϊστικός σύλλογος Νηρέα, που δραστηριοποιούνται στην προστασία του φυσικού πλούτου της περιοχής, παραβρέθηκαν στη χθεσινή συνεδρίαση του Περιφερειακού Συμβουλίου Αττικής και κατέθεσαν τις απόψεις τους μέσω υπομνήματος, με αφορμή τη συζήτηση για τη ΜΠΕ του έργου «Οριστική Οριοθέτηση τμήματος ρέματος Δασαμάρι» (6ο θέμα συνεδρίασης).
Το υπόμνημα διαβάστηκε (και κατατέθηκε) στη συνεδρίαση του Περιφερειακού Συμβουλίου Αττικής, το οποίο απέρριψε ΟΜΟΦΩΝΑ (απόφαση 231/2015) τη Μελέτη Περιβαλλοντικών Επιπτώσεων (MΠΕ) του έργου «Οριστική Οριοθέτηση τμήματος ρέματος Δασαμάρι» μετά την αρνητική εισήγηση της Περιφέρειας Αττικής και την αρνητική γνωμοδότηση της Δ/νσης Περιβάλλοντος.
Ακολουθεί το υπόμνημα:
Προς: Περιφερειακό Συμβούλιο Αττικής
Θέμα: 25η συνεδρίαση Περιφερειακού Συμβουλίου Αττικής, Γνωμοδότηση επί της ΜΠΕ του έργου «Οριστική Οριοθέτηση τμήματος ρέματος Δασαμάρι» (6ο θέμα συνεδρίασης)
Εκπροσωπούμε 3 περιβαλλοντικές ομάδες του δήμου Ραφήνας-Πικερμίου: την ανεξάρτητη πρωτοβουλία πολιτών Δασαμάρι S.O.S., την Κίνηση για την Προστασία και Ανάδειξη του Μεγάλου Ρέματος Ραφήνας, τον Εξωραϊστικό Σύλλογο Νηρέα Ραφήνας. Δραστηριοποιούμαστε στην προστασία του φυσικού πλούτου της περιοχής όπου ζούμε, που περιλαμβάνει δάση και δασικές εκτάσεις του Πεντελικού βουνού (όπως την απειλούμενη με τσιμεντοποίηση καμμένη δασική έκταση Δασαμάρι), το Μεγάλο Ρέμα Ραφήνας και τους κλάδους του (με κυριότερο τον Βαλανάρη) και τις ακτές της Ραφήνας (όπως η παραλία Μαρίκες με παρακείμενο νεολιθικό οικισμό).
Αντλούμε τεχνογνωσία από περιβαλλοντικές οργανώσεις, όπως η WWF, η Ελληνική Ορνιθολογική Εταιρία (για την ορνιθοπανίδα του Μεγάλου Ρέματος), το Ελληνικό Κέντρο Θαλασσίων Ερευνών κ.α. Επίσης προκειμένου να επεξεργαζόμαστε σχέδια και μελέτες, ώστε να συνεισφέρουμε θετικά στην κατεύθυνση περιβαλλοντικών λύσεων, συνεργαζόμαστε με ειδικούς επιστήμονες -όπως μηχανικό υδραυλικών έργων, δασολόγο, υδροβιολόγο, βιολόγο, πολιτικό μηχανικό κ.λπ.
– Επί της αρχής, είμαστε υπέρ της οριοθέτησης των ρεμάτων.
– Όταν παρεμβάσεις στο φυσικό περιβάλλον είναι πραγματικά απαραίτητες (και δεν υποκρύπτουν σπατάληση δημόσιων πόρων για εργολαβίες), είμαστε υπέρ των φιλικών προς το περιβάλλον λύσεων. Π.χ. για τη διευθέτηση ρεμάτων προκρίνουμε τη χωμάτινη κοίτη, η οποία συνοδεύεται με βλάστηση και ως εκ τούτου αξιοποιεί την απορροφητικότητα του εδάφους και την ανάσχεση της ταχύτητας της ροής των νερών.
Η συγκεκριμένη ΜΠΕ για την «Οριστική Οριοθέτηση τμήματος ρέματος Δασαμάρι» δεν έφτασε ποτέ για διαβούλευση στο Δημοτικό Συμβούλιο Ραφήνας-Πικερμίου και ως εκ τούτου δεν λάβαμε γνώση ώστε να τοποθετηθούμε σχετικά, σε εκείνο το στάδιο. Οπότε, σας ζητούμε σήμερα να λάβετε υπ’ όψη ορισμένα σημεία:
1. Διαπιστώσαμε εσφαλμένη χρήση των ονομασιών των ρεμάτων της περιοχής μας σε 2 ΜΠΕ που έχουν υποπέσει στην αντίληψή μας (ΜΠΕ για «Δασαμάρι» και ΜΠΕ για Βαλανάρη). Το μελετώμενο σήμερα ρέμα που αποτυπώνεται στους χάρτες της ΜΠΕ για το «Δασαμάρι» είναι στην πραγματικότητα το ρέμα Μπάκα και όχι το ρέμα Δασαμάρι. Το πραγματικό ρέμα Δασαμάρι βρίσκεται αρκετά δυτικότερα και αποτελεί το δυτικό όριο των οικισμών της Αιολίδας-Αγ. Σπυρίδωνα και της Διώνης με την δασική έκταση Δασαμάρι (στα δυτικά των οικισμών). Στην ΜΠΕ για το Βαλανάρη του αποδίδεται επίσης εσφαλμένα η ονομασία Βαλανάρης. Σε εκείνη την ΜΠΕ, ο Βαλανάρης αναφέρεται εσφαλμένα σαν Λυκόρεμα (το οποίο είναι υποκλάδος του Βαλανάρη βορειότερα στα όρια του δήμου Πεντέλης). Επίσημη καταγραφή όπου αποδίδεται η ορθή ονομασία Βαλανάρης στο πραγματικό ρέμα Βαλανάρη απαντάται στο Προεδρικό Διάταγμα “Επικύρωσης καθορισμού τμημάτων του ρέματος Βαλανάρη εντός των διοικητικών ορίων Κοινότητας Πικερμίου” [ΦΕΚ 681/Δ/20-9-1999] και στην απόφαση 11/1998 της Κοινότητας Πικερμίου. Σχετικό υπόμνημα για τις ορθές ονομασίες των ρεμάτων Βαλανάρη και Δασαμάρι έχουμε καταθέσει στη Γραμματεία του Περιφερειακού Συμβουλίου Αττικής στο στάδιο της διαβούλευσης για την ΜΠΕ Βαλανάρη [Τμήμα Συλλ. Οργάνων, αρ.πρωτ. 98843/14-5-2015]. Το ζητούμενο είναι, με αφορμή τη σημερινή συζήτηση, να καταγραφεί η ορθή ονομασία των ρεμάτων, γιατί η σύγχυση των ονομασιών ενδέχεται να συνδεθεί σε άλλες περιστάσεις με το καθεστώς προστασίας που συνήθως αποδίδεται μόνο στο ρέμα Βαλανάρη ή με σύγχυση ορίων πολεοδομημένων και δασικών εκτάσεων (οι τελευταίες δέχονται έντονες πιέσεις πολεοδόμησης από επιχειρηματικούς ομίλους και οικοδομικούς συνεταιρισμούς).
2. Στη ΜΠΕ αναφέρεται το καθεστώς προστασίας του Βαλανάρη. Στην πραγματικότητα και το ρέμα Βαλανάρης αλλά και ο κλάδος του ρέμα Μπάκα (που η ΜΠΕ αναφέρει εσφαλμένα σαν «Δασαμάρι») χαρακτηρίζονται ως “ιδιαίτερου περιβαλλοντικού ενδιαφέροντος”, ιδιότητα που ισχύει για όλα τα ρέματα της υδρολογικής λεκάνης του Μεγάλου Ρέματος Ραφήνας, σύμφωνα με την ΥΑ 9173/1642/3-3-1993 [ΦΕΚ 281Δ/23-3-1993]. Το σκεπτικό της ΥΑ για τις προστατευόμενες περιοχές που απεικονίζονται στο συνοδευτικό διάγραμμα του ΦΕΚ είναι το εξής: “ιδιαίτερου περιβαλλοντικού ενδιαφέροντος έχουν χαρακτηρισθεί ολόκληρες οι υδρολογικές λεκάνες των υδατορευμάτων που ενδεικτικά μόνο οι κύριες πεδινές κοίτες εμφανίζονται με ράστερ στα υπόβαθρα. (…)Τα οποιαδήποτε τμήματα υδατορέματος, με την όποια τοπική ονομασία, παροχετεύουν όμβρια ύδατα, τα οποία μέσω του Μεγάλου Ρέματος εκβάλλουν στον τελικό αποδέκτη στην Ραφήνα και στο σύνολό της η υδρολογική λεκάνη χαρακτηρίζονται σαν ιδιαίτερου περιβαλλοντικού ενδιαφέροντος” [Δ/νση Μελετών & Έργων Αστικών Αναπλάσεων (ΥΠΑΠΕΝ), αρ. πρωτ. 22321/22-5-2015].
3. Διευκρινίσεις για το προς οριοθέτηση/διευθέτηση ρέμα Μπάκα: Πρόκειται για ένα μικρό ρέμα, του οποίου ένα τμήμα (στα ανάντη του μελετώμενου τμήματος) διέρχεται μέσα από τον εντός σχεδίου οικισμό Αιολίς-Αγ. Σπυρίδωνας όπου αρκετά τμήματα της κοίτης του έχουν επιχωθεί και έχουν ανεγερθεί ευμεγέθεις κατοικίες εντός της κοίτης (π.χ. μεταξύ οδού Κιλκίς και Βέροιας). Ως αποτέλεσμα αυτών των αυθαιρεσιών, το εξερχόμενο του οικισμού τμήμα, στα πεδινά, μετατρέπεται πλέον σε μισγάγγεια (με αμελητέα παροχή νερού και μόνον όταν βρέξει) με αποτέλεσμα εκεί όπου προτείνονται τα έργα διευθέτησης και τα τεχνικά διάβασης, η κοίτη του να εκφυλίζεται και το ρέμα να εξαφανίζεται σε τέτοιο βαθμό ώστε στη θέση του εκφυλισμένου ρέματος να υπάρχουν αμπελώνες και χέρσες εκτάσεις. Δηλαδή, η ΜΠΕ αναφέρεται σε ανύπαρκτα πλέον τμήματα ρέματος και προτείνει να τα επαναδημιουργήσει/διανοίξει. Κάτι τέτοιο θα έχει σαν επακόλουθο την πλημμυρική επιβάρυνση του Μεγάλου Ρέματος Ραφήνας.
4. Όπως συνάγεται από τα παραπάνω, εφόσον διατηρείται και δεν διαταράσσεται η απορροφητικότητα των φυσικών εδαφών, θα πρέπει να επαναπροσδιοριστεί το έργο των 5 αναβαθμών που προτείνει η ΜΠΕ στα κατάντη σε μήκος 210 μέτρων, καθώς αυτοί θα στόχευαν στην ανάσχεση των υδάτων και των φερτών που θα διοχεύτευε η τεχνητή κοίτη η επενδεδυμένη με συρματοκιβώτια επί 520 μέτρα που θα αύξανε την πίεση και θα εξαφάνιζε την απορροφητικότητα που προσφέρει το φυσικό έδαφος.
Συμπερασματικά: Λόγω α) του χαρακτήρα ιδιαίτερου περιβαλλοντικού ενδιαφέροντος του ρέματος, β) του αδόμητου χαρακτήρα της έκτασης όπου προτείνονται παρεμβάσεις διευθέτησης, γ) του εκφυλισμού έως εξαφάνισης του ρέματος στα κατάντη δ) της ανάγκης οικονομικών λύσεων ώστε στις ιδιαίτερα αντίξοες οικονομικές συνθήκες που ζούμε και θα ζήσουμε να σταματήσει η σπατάλη των ελάχιστων δημόσιων πόρων και να κατανέμονται δικαιότερα για τις κοινωνικές ανάγκες, θεωρούμε ότι τα προτεινόμενα έργα διευθέτησης δεν είναι απαραίτητα και η ΜΠΕ της οριοθέτησης του ρέματος Μπάκα(!) θα πρέπει να συνταχθεί εξ αρχής.
➺ ανεξάρτητη πρωτοβουλία πολιτών “Δασαμάρι S.O.S.”
➺ Κίνηση για την Προστασία και Ανάδειξη του Μεγάλου Ρέματος Ραφήνας
➺ Εξωραϊστικός Σύλλογος Νηρέας Ραφήνας