Η μουσική μπορεί να προκαλεί στον ανθρώπινο εγκέφαλο διακριτά μοτίβα δραστηριότητας στις περιοχές που συνδέονται με τη φαντασία και την απόδοση νοήματος, με τρόπο παρόμοιο με εκείνον που προκαλούν οι προφορικές αφηγήσεις.
Αυτό δείχνει νέα μελέτη ερευνητών του Πανεπιστημίου Πρίνστον στις ΗΠΑ, η οποία δημοσιεύθηκε στο επιστημονικό περιοδικό Nature Communications και βασίστηκε σε λειτουργικές μαγνητικές τομογραφίες (fMRI). Οι ερευνητές σάρωσαν τον εγκέφαλο συμμετεχόντων ενώ εκείνοι άκουγαν, σε δύο διαφορετικές συνεδρίες, τα ίδια δέκα άγνωστα αποσπάσματα οργανικής (χωρίς στίχους) μουσικής και τις ίδιες δέκα προφορικές ιστορίες. Μετά από κάθε μουσικό ή αφηγηματικό απόσπασμα, οι συμμετέχοντες περιέγραφαν τι είχαν φανταστεί καθώς άκουγαν.
Οι σαρώσεις έδειξαν ότι τα εγκεφαλικά δίκτυα που σχετίζονται με τη φαντασία και τη δημιουργία νοήματος ενεργοποιούνταν με παρόμοιο τρόπο είτε το ερέθισμα ήταν μουσική είτε ομιλία. Παράλληλα, διαφορετικοί ακροατές ανέφεραν κοινές συσχετίσεις όταν άκουγαν τα ίδια, άγνωστα σε αυτούς, μουσικά αποσπάσματα.
Σύμφωνα με τους ερευνητές, κατά μέσο όρο το 71% των συμμετεχόντων συμφωνούσε με την «επικρατούσα» ιστορία που είχε προκύψει για κάθε μουσικό απόσπασμα. Οι απεικονίσεις του εγκεφάλου έδειξαν επίσης ότι μουσικά και προφορικά αποσπάσματα που οδηγούσαν τους συμμετέχοντες να φανταστούν την ίδια ιστορία προκαλούσαν παρόμοια μοτίβα δραστηριότητας στις ίδιες εγκεφαλικές περιοχές.
Η ομοιότητα αυτή δεν περιοριζόταν στις ακουστικές περιοχές του εγκεφάλου, οι οποίες επεξεργάζονται τους ήχους της ομιλίας και της μουσικής. Εντοπιζόταν και στο λεγόμενο δίκτυο προεπιλεγμένης λειτουργίας του εγκεφάλου, ένα ανώτερου επιπέδου δίκτυο που συνδέει περιοχές οι οποίες σχετίζονται με τη φαντασία, τη μνήμη και το νόημα.
Δημιουργία νοήματος μέσω μουσικής
«Αυτό που βλέπουμε εδώ είναι μια εντελώς διαφορετική διάσταση της δημιουργίας νοήματος μέσω της μουσικής», δήλωσε η επικεφαλής της έρευνας Elizabeth Margulis, καθηγήτρια Μουσικής στο Πρίνστον, διευθύντρια του Music Cognition Lab του πανεπιστημίου και συγγραφέας του βιβλίου «Transported: The Everyday Magic of Musical Daydreams» (Εκδ. Liveright, 2026). «Οι άνθρωποι μερικές φορές χαρακτηρίζουν τη μουσική ως ένα αφηρημένο ερέθισμα, αλλά αυτό που παρατηρούμε είναι ότι οι ακροατές εμπλέκονται σε μια πολύ συγκεκριμένη διαδικασία δημιουργίας νοήματος», συμπλήρωσε.
Κατά τη Margulis, η έρευνα θα μπορούσε να προσφέρει ένα νέο παράθυρο για την κατανόηση όσων συμβαίνουν στον εγκέφαλο κατά την αυθόρμητη σκέψη, όταν ο νους περιπλανιέται. Στο μέλλον, τα ευρήματα ενδέχεται επίσης να υποδείξουν κλινικές εφαρμογές στην αντιμετώπιση περιπτώσεων κατάθλιψης ή άγχους, στις οποίες οι ασθενείς παγιδεύονται σε συγκεκριμένα επαναλαμβανόμενα μοτίβα σκέψης.
Ο Uri Hasson, καθηγητής Ψυχολογίας και Νευροεπιστήμης στο Πρίνστον και συν-συγγραφέας της νέας μελέτης, έχει δείξει σε προηγούμενη έρευνά του ότι και οι εγκέφαλοι ανθρώπων που παρακολουθούν την ίδια ταινία ή ακούν την ίδια ιστορία ανταποκρίνονται με παρόμοιο τρόπο.
