Ακόμη και το 2026, γύρω από τη συμβίωση παιδιών και ζώων επιβιώνουν μύθοι που επανέρχονται σχεδόν αυτόματα με την έλευση ενός μωρού. Νέοι ή υποψήφιοι γονείς ακούν συχνά ότι «το ζώο πρέπει να φύγει», ότι αποτελεί κίνδυνο, ότι «δεν χωράει πια». Κι όμως, αυτή η επιλογή δεν είναι απλώς άδικη για το ζώο· είναι συχνά και ένα χαμένο στοίχημα για το ίδιο το παιδί. Η ανατροφή ενός παιδιού μαζί με ζώα μπορεί να είναι βαθιά ευεργετική, αρκεί να γίνεται με υπευθυνότητα, γνώση και σταθερά όρια – όπως κάθε σοβαρή γονεϊκή απόφαση.
Ο κτηνίατρος Μιχάλης Κατσιμπούλας, DVM, PhD, ερευνητής Β – αναπληρωτής καθηγητής, Χειρουργικής Ερευνας (Ιδρυμα Ιατροβιολογικών Ερευνών Ακαδημίας Αθηνών), πρόεδρος – CEO Αττικού Νοσοκομείου Ζώων, περιγράφει μια καθημερινότητα που ανατρέπει στην πράξη αυτούς τους φόβους.
Σε ένα σπίτι όπου συνυπάρχουν ένα βρέφος 10 μηνών, ένα παιδί 3½ ετών, ένα 7½ ετών και η Αλίκη, ο σκύλος της οικογένειας, η έννοια της «συμβίωσης» αποκτά πραγματικό περιεχόμενο.
Πώς είναι να μεγαλώνουν παιδιά διαφορετικών ηλικιών μαζί με έναν σκύλο;
«Δεν υπάρχει ησυχία, αλλά υπάρχει ισορροπία», λέει. «Τέσσερις διαφορετικές ηλικίες, τέσσερις τρόποι επικοινωνίας, ένας κοινός χώρος ζωής. Η Αλίκη δεν είναι “κάτι επιπλέον”. Είναι μέρος της καθημερινότητας». Για το βρέφος των 10 μηνών, ο σκύλος δεν αποτελεί εξαίρεση, αλλά δεδομένο.
Τι σημαίνει αυτό από βιολογική σκοπιά;
«Η παρουσία της, οι ήχοι, οι κινήσεις της, εντάσσονται φυσικά στο περιβάλλον του. Αυτή η ήπια, πρώιμη συνύπαρξη βοηθά τόσο στη νευροαισθητηριακή ανάπτυξη όσο και στη σταδιακή ωρίμαση του ανοσοποιητικού. Χωρίς υπερβολές, χωρίς “αποστειρωμένη” ζωή». Το παιδί των 3½ ετών βρίσκεται στη φάση της ανακάλυψης.
Εκεί τι αλλάζει;
«Η σχέση είναι αυθόρμητη και έντονη. Μαθαίνει πώς πλησιάζουμε, πώς αγγίζουμε και – το πιο σημαντικό – πότε σταματάμε. Μαθαίνει ότι ο άλλος δεν αντιδρά πάντα όπως εμείς. Αυτό δεν διδάσκεται με απαγορεύσεις, αλλά με εμπειρία». Στα 7½ χρόνια, μπαίνει η έννοια της ευθύνης.
Πώς τη μαθαίνει ένα παιδί;
«Καταλαβαίνει ότι ο σκύλος δεν είναι παιχνίδι. Εχει ανάγκες, στιγμές κόπωσης, ανάγκη για ηρεμία. Μαθαίνει ότι η φροντίδα δεν είναι πάντα ευχάριστη, αλλά είναι απαραίτητη. Και αυτό είναι τεράστιο μάθημα ζωής».
Και η Αλίκη;
Τι κερδίζει ένας σκύλος μεγαλώνοντας με παιδιά;
«Κοινωνική ισορροπία. Μαθαίνει να κινείται ανάμεσα σε διαφορετικές ηλικίες, να προσαρμόζεται. Ενας σκύλος που μεγαλώνει έτσι είναι πιο σταθερός, πιο ήρεμος. Αυτό είναι κομμάτι της δικής του ευζωίας». Τίποτα από αυτά δεν αφήνεται στην τύχη.
Ποιος είναι ο ρόλος της υπεύθυνης φροντίδας;
«Καθοριστικός. Σωστό πρόγραμμα εμβολιασμών, αποπαρασιτώσεων, διατροφή, παρακολούθηση συμπεριφοράς. Οχι για να μπει απόσταση, αλλά για να διατηρηθεί η αρμονία».
Σε έναν κόσμο που απομακρύνεται ολοένα από τη φύση, η συνύπαρξη παιδιών και ζώων μέσα στο σπίτι λειτουργεί ως ένα αθόρυβο αλλά βαθύ μάθημα: ότι η φροντίδα του άλλου – ακόμη κι όταν είναι διαφορετικός – είναι θεμέλιο υγιούς συμβίωσης. Και αυτό, τελικά, αφορά όλους.
