Η ανθρώπινη αποστροφή προς τις βαρετές εμπειρίες αποτυπώθηκε εύστοχα από τον συγγραφέα Πάουλο Κοέλιο, όταν δήλωσε: «Μπορώ να αντέξω ήττες, πόνο, θυμό. Αλλά δεν μπορώ να αντέξω την πλήξη». Όμως η φυσική τάση να αποφεύγουμε τις βαρετές συζητήσεις έχει κόστος, σύμφωνα με ερευνητές, οι οποίοι διαπίστωσαν ότι οι άνθρωποι απολάμβαναν τις συζητήσεις πάνω σε βαρετά θέματα πολύ περισσότερο απ’ όσο περίμεναν.
Σύμφωνα με τον Guardian, τα ευρήματα, που βασίζονται σε συζητήσεις μεταξύ 1.800 εθελοντών, δείχνουν ότι αποφεύγοντας πιθανώς ανιαρές συνομιλίες, οι άνθρωποι χάνουν την τόνωση της διάθεσης και τα οφέλη για την υγεία που μπορεί να προσφέρει η κοινωνική επαφή.
«Πολλοί άνθρωποι, συμπεριλαμβανομένου και εμού, απορρίπτουμε την ψιλοκουβέντα (small talk), φοβόμαστε τις εκδηλώσεις δικτύωσης και υποθέτουμε ότι ορισμένα θέματα όπως ο καιρός, οι μετακινήσεις ή οι καθημερινές μας ρουτίνες δεν θα είναι ενδιαφέροντα», είπε η Ελίζαμπεθ Τριν, υποψήφια διδάκτωρ στη διοίκηση και τις οργανωσιακές επιστήμες στο Πανεπιστήμιο του Μίσιγκαν. «Αλλά οι άνθρωποι υποτιμούν πόσο ενδιαφέρουσες και ευχάριστες μπορούν να είναι πραγματικά οι συζητήσεις πάνω σε βαρετά θέματα».
Πώς διεξήχθη η έρευνα
Η Τριν και οι συνεργάτες της πραγματοποίησαν μια σειρά πειραμάτων για να μελετήσουν πώς αντιδρούν οι άνθρωποι σε συζητήσεις πάνω σε βαρετά θέματα. Ξεκίνησαν ζητώντας από άτομα να προβλέψουν πόσο πολύ ή πόσο λίγο θα απολάμβαναν να μιλούν για θέματα που θεωρούσαν ανιαρά. Αυτά κυμαίνονταν από το χρηματιστήριο και τις vegan δίαιτες έως τα Pokemon και τα κρεμμύδια. Οι συμμετέχοντες πήραν μέρος σε σύντομες συζητήσεις για το θέμα, είτε διαδικτυακά είτε δια ζώσης, με αγνώστους ή φίλους. Στη συνέχεια ανέφεραν πόσο τις απόλαυσαν.
Οι άνθρωποι βρήκαν σταθερά τις συζητήσεις πιο ευχάριστες απ’ όσο περίμεναν, ακόμη κι όταν και οι δύο συμμετέχοντες είχαν δηλώσει ότι το θέμα ήταν βαρετό, σύμφωνα με τα στοιχεία που δημοσιεύθηκαν. Η απρόσμενη απόλαυση φαίνεται να προκύπτει επειδή οι άνθρωποι βασίζουν τις προσδοκίες τους στα στατικά στοιχεία της συζήτησης, όπως το θέμα και το άλλο άτομο, και όχι στα δυναμικά στοιχεία, όπως η ίδια η εξέλιξη της συζήτησης. «Αυτό που είναι πραγματικά πιο σημαντικό είναι η εμπλοκή, η αίσθηση σύνδεσης, το ότι νιώθεις ότι σε ακούν, ότι ανταποκρίνεστε ο ένας στον άλλον και ίσως ότι αποκαλύπτεις στοιχεία για τον εαυτό σου ή ανακαλύπτεις λεπτομέρειες για τη ζωή κάποιου άλλου», είπε η Τριν.
Η Τριν πιστεύει ότι συχνά χάνουμε ευχάριστες επαφές επειδή εκτιμούμε λάθος το πώς θα εξελιχθούν οι συζητήσεις. «Αποφεύγουμε να μιλήσουμε σε εκείνον τον συνάδελφο στο καφεδάκι ή σε έναν άγνωστο σε μια εκδήλωση ή σε έναν γείτονα στο ασανσέρ», είπε. «Νομίζω όμως ότι οι άνθρωποι ωφελούνται αν χαμηλώσουν τον πήχη για το τι κάνει μια συζήτηση άξια να γίνει. Και ένας τρόπος είναι να επαναπλαισιώσουμε τους στόχους της συζήτησης: αντί να σκεφτόμαστε “θα το απολαύσω;”, να σκεφτόμαστε “τι θα μάθω;”».
Υπάρχει όμως και όριο. Οι ερευνητές δεν προτείνουν την αναζήτηση ατελείωτων βαρετών συζητήσεων. «Υπάρχει διαφορά ανάμεσα στο να χαμηλώνεις τον πήχη και στο να συμφωνείς να συμμετάσχεις σε όλες τις βαρετές συζητήσεις», είπε η Τριν. «Τα οφέλη δεν αυξάνονται απεριόριστα.
Τα οφέλη της συζήτησης
Ο Νίκολας Έπλεϊ, καθηγητής επιστημών συμπεριφοράς στο Πανεπιστήμιο του Σικάγο, είπε: «Ακριβώς επειδή ξέρεις από πού μπορεί να ξεκινήσει μια συζήτηση, δεν σημαίνει ότι ξέρεις πού θα καταλήξει, και η διαδικασία της συζήτησης μπορεί συχνά να την οδηγήσει σε ένα πιο ενδιαφέρον σημείο από αυτό που περίμενες». «Αυτά τα αποτελέσματα δείχνουν ξεκάθαρα ότι ο φόβος μιας βαρετής συζήτησης δεν πρέπει να σε εμποδίζει να την ξεκινήσεις», πρόσθεσε. «Εξάλλου, αν μια συζήτηση είναι βαρετή όταν βρίσκεσαι μέσα σε αυτήν, έχεις επίσης εκπληκτικά μεγάλη δύναμη να την κάνεις καλύτερη!»
Ο Μπρους Χουντ, καθηγητής αναπτυξιακής ψυχολογίας στο Πανεπιστήμιο του Μπρίστολ, είπε ότι η μελέτη προστίθεται σε έρευνες για τις προκαταλήψεις που έχουμε σχετικά με τις συζητήσεις. «Επίσης προβλέπουμε ότι οι συζητήσεις με αγνώστους θα είναι πιο αμήχανες και άβολες απ’ όσο τελικά είναι και γενικά υποτιμούμε πόσο μας συμπαθούν οι άλλοι», είπε. «Αυτό οδηγεί σε “πλουραλιστική άγνοια”, όπου όλοι μοιράζονται τις ίδιες λανθασμένες αντιλήψεις, κάτι που οδηγεί σε αδράνεια.
Καθώς όλοι τείνουν να έχουν αυτές τις απόψεις, οι άνθρωποι διστάζουν να ξεκινήσουν συζητήσεις, ειδικά όταν η κοινωνία και οι συνθήκες δεν ευνοούν κάτι τέτοιο. Αυτός είναι ένας λόγος που οι επιβάτες στο Λονδίνο τείνουν να ταξιδεύουν απορροφημένοι στις συσκευές τους και αποφεύγοντας τις τυχαίες συζητήσεις, αλλά θα εμπλακούν εύκολα όταν οι ρουτίνες τους διαταραχθούν ξαφνικά και βγουν από τον αυτόματο πιλότο».
