Τις καθαρές νύχτες προς το τέλος του χειμώνα, ένα αμυδρό φως κάνει την εμφάνισή του στον ουρανό αφού το λυκόφως αρχίζει να σβήνει. Το λεγόμενο «ζωδιακό φως» που μοιάζει με την αυγή και το σούρουπο αλλά δεν.. είναι. Αυτό το φαντασμαγορικό φαινόμενο είναι ένα από τα πιο όμορφα θεάματα του ηλιακού μας συστήματος. Μπορεί να το έχετε ακουστά και ως «ψευδό λυκόφως».
Καθώς πλησιάζει η εαρινή ισημερία, η ευθυγράμμιση της Γης και της εκλειπτικής (το νοητό επίπεδο της τροχιάς της Γης γύρω από τον Ήλιο), κάνει το φαινόμενο αυτό πιο ορατό – προσφέροντας μια σπάνια ευκαιρία να δούμε το επίπεδο το «σκιασμένο» επίπεδο του ηλιακού μας συστήματος με γυμνό μάτι.
Φτιαγμένο από σκόνη το φευδο – λυκόφως – Είναι ορατό και από την Ελλάδα
Αξίζει να σημειωθεί ότι κατά τους μήνες Ιανουάριο μέχρι Απρίλιο κατ΄ έτος, όταν το λυκόφως αρχίζει να «ξεθωριάζει» γίνεται ορατό στον δυτικό πάντα ορίζοντα ένα υπόλευκο και διάχυτο, πολύ ζωηρό φως σε μορφή τριγωνικής στήλης που εκτείνεται κατά μήκος της εκλειπτικής. Το ύψος του φωτός αυτού στην Ελλάδα φαίνεται να περιορίζεται στις 50°. Ανάλογο τέτοιο φως παρατηρείται και στον ανατολικό ορίζοντα, προ του λυκαυγούς, κατά τους μήνες Οκτώβριο και Νοέμβριο. Και στις δύο αυτές περιπτώσεις αυτό το φως ονομάζεται ζωδιακό φως.
Πρόκειται για διάσπαρτο ηλιακό φως που αντανακλάται από ένα νέφος διαπλανητικής σκόνης «περίπου στο μέγεθος των σωματιδίων ενός καπνού τσιγάρου», λέει ο Skiff, ερευνητής επιστήμονας και αστρονόμος στο Αστεροσκοπείο Lowell σύμφωνα με το nationalgeographic.com. Για αυτό και μοιάζει πολύ με την αυγή και το σούρουπο.
«Είναι κάποιο μείγμα συντριμμιών από ίχνη κομητών, καθώς και από συγκρούσεις αστεροειδών» εξηγεί ο Skiff. Αυτή η σκόνη βρίσκεται κατά μήκος του επιπέδου του ηλιακού συστήματος, του ίδιου επιπέδου στο οποίο οι πλανήτες περιστρέφονται γύρω από τον ήλιο. Γι’ αυτό ονομάζεται «ζωδιακό» – η λάμψη εντοπίζει την εκλειπτική ή την πορεία του ήλιου μέσα από τους ζωδιακούς αστερισμούς από την οπτική γωνία της Γης.
Τι σχέση μπορεί να έχουν οι καταγίδες σκόνης στον Άρη;
Το 2021, επιστήμονες από την αποστολή Juno της NASA δημοσίευσαν μια μελέτη που υποστήριζε ότι ορισμένα από τα σωματίδια σκόνης που εμπλέκονται με το ζωδιακό φως μπορεί στην πραγματικότητα να προέρχονται από τον Άρη. Καθ’ οδόν προς τον Δία, το διαστημόπλοιο Juno μέτρησε ακούσια την πυκνότητα της διαπλανητικής σκόνης στο εσωτερικό ηλιακό μας σύστημα, βρίσκοντας την πυκνότερη περιοχή του νέφους σκόνης μεταξύ της τροχιάς της Γης και της Ζώνης των Αστεροειδών, όπου βρίσκεται σε τροχιά ο Άρης. Παρόλο που στον Άρη ξεσπούν συχνά καταιγίδες σκόνης, οι επιστήμονες δεν είναι βέβαιοι πώς η σκόνη του Άρη θα μπορούσε να ξεφύγει από τη βαρύτητα του πλανήτη και να σχηματίσει ένα διαπλανητικό νέφος.
Είναι ιδανική περίοδος για να το θαυμάσετε
Το ζωδιακό φως είναι ορατό τo απόγευμα στο Βόρειο Ημισφαίριο και λίγο πριν ξημερώσει στο Νότιο Ημισφαίρο. Στις αρχές του Φθινοπώρου η εμφάνιση του φαινομένου αλλάζει μεταξύ των ημισφαιρίων. Ενώ το ζωδιακό φως είναι καλύτερα ορατό σε χαμηλότερα γεωγραφικά πλάτη, η ορατότητά του εκτείνεται στα μέσα γεωγραφικά πλάτη κοντά στις ισημερίες.
Για να δείτε το ζωδιακό φως αυτή την εποχή, κατευθυνθείτε κάπου με όσο περισσότερο σκοτεινό ουρανό είναι εφικτό, μακριά από οποιαδήποτε φωτορύπανση—και έναν καθαρό, ανεμπόδιστο δυτικό ορίζοντα. Αρχίστε να παρατηρείτε περίπου περίπου 90 έως και δύο ώρες μετά το ηλιοβασίλεμα και κοιτάξτε δυτικά. Το ζωδιακό φως θα φαίνεται να σχηματίζει ένα σχήμα V με τον Γαλαξία μας.
Τέλη Φεβρουαρίου με αρχές Μαρτίου είναι ιδανική χρονική περίοδος, καθώς ο ζωδιακός κύκλος είναι ορατός σχεδόν κάθετα στον ορίζοντα μετά τη δύση του ηλίου στο βόρειο ημισφαίριο
