Το «Bella Ciao», η μουσική των «Avengers» και μια μελωδία από το «Hunger Games» ακούγονταν το Σάββατο 17 Οκτωβρίου στην Πλατεία της Δημοκρατίας, στο Παρίσι. Περισσότεροι από 400 μουσικοί είχαν συγκεντρωθεί γύρω από το μνημείο της πλατείας για μια συναυλία αλληλεγγύης στις μαθητικές κινητοποιήσεις.
Λίγο μετά το μεσημέρι, η πρόβα τους διακόπηκε από δακρυγόνα και κρότου-λάμψης, καθώς αστυνομικές δυνάμεις επιχειρούσαν στην περιοχή. Οι εικόνες των μουσικών με τα όργανά τους μέσα στα δακρυγόνα κυκλοφόρησαν ευρέως στα κοινωνικά δίκτυα, κάνοντας γνωστή σε πολύ μεγαλύτερο κοινό την Orchestre du Nouveau Monde, την Ορχήστρα του Νέου Κόσμου.
Η ορχήστρα είχε οργανώσει τη συναυλία με τη συμμετοχή επαγγελματιών και ερασιτεχνών μουσικών. Το σύνολο αριθμεί περίπου 200 μέλη, αλλά για τη συγκεκριμένη εκδήλωση είχε απευθύνει ανοιχτό κάλεσμα συμμετοχής. Σύμφωνα με τον 24χρονο μουσικό Ετιέν Κονιέ, που παίζει τούμπα και έχει αναλάβει την επικοινωνία της ομάδας, οι διοργανωτές είχαν ενημερώσει τις αρχές και είχαν συγκροτήσει ομάδα περίπου 50 εθελοντών για την ασφάλεια της εκδήλωσης.
Η πρόβα ξεκίνησε στις 11:30 το πρωί, ενώ η συναυλία είχε προγραμματιστεί για τη μία. Περίπου στις 12:20 έπεσαν τα πρώτα δακρυγόνα. Ο Κονιέ εκτιμά ότι το πρώτο πιθανότατα δεν προοριζόταν για την ορχήστρα, περιγράφει όμως και την παρουσία αστυνομικών δυνάμεων που πλησίαζαν τους μουσικούς χωρίς προηγούμενη προειδοποίηση. Η ορχήστρα αναγκάστηκε τελικά να εγκαταλείψει την πλατεία, χωρίς να πραγματοποιηθεί η προγραμματισμένη συναυλία.
Η ιστορία όμως είχε μια απροσδόκητη συνέχεια. Το ίδιο βράδυ, ο 25χρονος μαέστρος Ετιέν Ζαριέ βρέθηκε στη Φιλαρμονική του Παρισιού, διευθύνοντας την ορχήστρα σε μια κοινή εμφάνιση με το γαλλικό ποπ ντουέτο Terrenoire. Μπροστά σε 1.500 θεατές, μίλησε για όσα είχαν συμβεί λίγες ώρες νωρίτερα. Όπως αφηγήθηκε, εξακολουθούσε να μυρίζει δακρυγόνο την ώρα που διηύθυνε.
Η Orchestre du Nouveau Monde δεν είναι μια συμβατική συμφωνική ορχήστρα. Από το 2022, όταν απέκτησε τη μορφή συλλόγου, συνδυάζει τις μουσικές εμφανίσεις με δημόσιες παρεμβάσεις για κοινωνικά και περιβαλλοντικά ζητήματα. Ο ίδιος ο Ζαριέ περιγράφει την ομάδα ως αντιρατσιστική, αντικαπιταλιστική, φεμινιστική και οικολογική, με ενδιαφέρον για τις ιδέες της αποανάπτυξης. Παράλληλα, επιδιώκει να φέρει τη συμφωνική μουσική κοντά σε ανθρώπους που δεν έχουν συνηθίσει να παρακολουθούν συναυλίες κλασικής μουσικής.
Οι προηγούμενες δράσεις της εξηγούν τον ιδιαίτερο χαρακτήρα της. Το 2022 έπαιξε στους πρόποδες ενός παγετώνα στις γαλλικές Άλπεις, συμμετέχοντας σε μια ταινία για την κλιματική αλλαγή. Το 2024 εμφανίστηκε έξω από τα γραφεία του ακροδεξιού Εθνικού Συναγερμού, ενώ τον Μάρτιο του 2025 επέλεξε την «Ωδή στη Χαρά» του Μπετόβεν για μια μουσική διαμαρτυρία με αφορμή την τηλεοπτική εμφάνιση της Μαρίν Λεπέν μετά την καταδίκη της σε πρώτο βαθμό για υπεξαίρεση ευρωπαϊκών κονδυλίων.
Η Orchestre du Nouveau Monde συνδυάζει την κλασική μουσική με τις δημόσιες διαμαρτυρίες. Το Σάββατο, μια πρόβα σε παρισινή πλατεία και μια συναυλία στη Φιλαρμονική έγιναν δύο κεφάλαια της ίδιας ιστορίας.
Μόλις λίγες ημέρες πριν από τα γεγονότα του Σαββάτου, η ορχήστρα είχε εμφανιστεί ξανά σε παρισινή πλατεία, υποστηρίζοντας το μαθητικό κίνημα. Τότε ο Ζαριέ είχε διευθύνει τη μουσική του «Star Wars» φορώντας στολή Νταρθ Βέιντερ και κρατώντας ένα φωτόσπαθο αντί για μπαγκέτα.
Για τους μουσικούς της, η παρουσία στον δρόμο δεν είναι μια περιστασιακή επιλογή, αλλά μέρος της καλλιτεχνικής τους δραστηριότητας. Η ίδια ορχήστρα που το μεσημέρι αναγκάστηκε να εγκαταλείψει μια δημόσια πλατεία εξαιτίας των δακρυγόνων, το βράδυ έπαιζε στη Φιλαρμονική του Παρισιού. Δύο εντελώς διαφορετικά περιβάλλοντα για τους ίδιους μουσικούς, μέσα σε λίγες ώρες.
Με στοιχεία από Le Monde
