16.5 C
Athens
Κυριακή, 3 Μαρτίου, 2024

ΑρχικήΑΘΛΗΤΙΣΜΟΣ-ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΣΤο παρασκήνιο της επίσκεψης της Μελίνας στη Βρετανία για τα Μάρμαρα –...

Το παρασκήνιο της επίσκεψης της Μελίνας στη Βρετανία για τα Μάρμαρα – Κερδίζοντας το επιχείρημα «κάτω τα χέρια»

Αποχαρακτηρισμένα έγγραφα, σαράντα ετών, αποκαλύπτουν τη ρήξη μεταξύ της βρετανικής κυβέρνησης και του Βρετανικού Μουσείου για τα Μάρμαρα του Παρθενώνα.

Πρόσφατα αποχαρακτηρισμένα έγγραφα της βρετανικής κυβέρνησης αποκαλύπτουν ότι το Υπουργείο Εξωτερικών ήταν απορριπτικό απέναντι στις πιέσεις του Βρετανικού Μουσείου για τη διατήρηση των Μαρμάρων του Παρθενώνα το 1983, τη χρονιά που κατατέθηκε για πρώτη φορά επίσημη διεκδίκηση.

Το μέλλον των Μαρμάρων έγινε μείζον θέμα κατά τη διάρκεια επίσκεψης στο Λονδίνο της τότε υπουργού Πολιτισμού της Ελλάδας, της διεθνούς φήμης ηθοποιού Μελίνας Μερκούρη. Κυβερνητικά έγγραφα καταγράφουν ότι «η εντυπωσιακή προσωπικότητά της και ο ρομαντικός της σκοπός προσέλκυσαν σημαντικό ενδιαφέρον και κάλυψη από τα μέσα ενημέρωσης».

Οι υπάλληλοι του Υπουργείου Εξωτερικών ανησυχούσαν ότι η Μερκούρη κέρδιζε τη συζήτηση: «Σε ορισμένες περιπτώσεις οι δραματικές της ακροβασίες άγγιζαν τα όρια του θεατρικού, αλλά αναμφίβολα έκλεψε τα φώτα της δημοσιότητας από τον συμπρωταγωνιστή της, τον Ντέιβιντ Γουίλσον διευθυντή του Βρετανικού Μουσείου». Αυτό ήταν ιδιαίτερα εμφανές κατά τη διάρκεια «μιας τηλεοπτικής ανταλλαγής απόψεων μεταξύ των δύο σε έναν καναπέ» στο Ινστιτούτο Σύγχρονων Τεχνών του Λονδίνου, μετά από μια διάλεξη που έδωσε εκεί, στις 22 Μαΐου 1983.

Κερδίζοντας το επιχείρημα «κάτω τα χέρια»

Το Foreign Office κατέγραψε ότι η Μερκούρη υποστήριξε ότι τα Μάρμαρα «αποτελούν αναπόσπαστο μέρος ενός μνημείου που αντιπροσωπεύει το εθνικό πνεύμα της Ελλάδας». Ο Γουίλσον απάντησε ότι αποτελούν μέρος ενός μουσείου το οποίο είναι ένας μοναδικός διεθνής θεσμός που «δεν πρέπει να διαμελιστεί». Όμως οι υπάλληλοι κατέληξαν στο συμπέρασμα ότι η Μερκούρη «κέρδισε την κούρσα των επιχειρημάτων με διαφορά».

Ο Βρετανός πρέσβης στην Αθήνα, Περεγκρίν Ρόουντς, παρενέβη στη συνέχεια, προσθέτοντας ότι στην Ελλάδα «τα επιχειρήματα που έθεσε ο Γουίλσον είναι πιθανό να είναι αντιπαραγωγικά». Λίγο πριν από την επίσκεψη της Μερκούρη ο πρέσβης είχε υποστηρίξει ότι η βρετανική κυβέρνηση θα έπρεπε να υιοθετήσει μια σκληρή γραμμή: «Η παραποίηση του θέματος μπορεί μόνο να συσσωρεύσει προβλήματα για το μέλλον».

Οι σχέσεις του Ηνωμένου Βασιλείου με την Ευρωπαϊκή Κοινότητα (πρόδρομος της Ευρωπαϊκής Ένωσης) απειλούνταν από τη διαμάχη για τα Μάρμαρα, γεγονός που ανησυχούσε τον Μπερκ Τρεντ, πρόεδρο του Βρετανικού Μουσείου. Προειδοποίησε το Υπουργείο Εξωτερικών ότι αν η κυβέρνηση συμβούλευε τους διαχειριστές του μουσείου ότι «έπρεπε να κάνουν κάτι για να εξυπηρετήσουν τους Έλληνες, λόγω της συμμετοχής τους στην Ευρωπαϊκή Κοινότητα, αυτό θα δημιουργούσε μια πολύ δύσκολη κατάσταση».

Ο επικεφαλής των πολιτιστικών σχέσεων του Foreign Office, Τζον Μακρέϊ, πρόσθεσε τις απόψεις του: «Το πρόβλημα μου φάνηκε ότι θα μας απασχολήσει για αρκετό καιρό ακόμη. Έπρεπε να ζήσουμε με αυτό και να το περιορίσουμε όσο το δυνατόν περισσότερο». Αυτό συνέβη τον Ιούνιο του 1983, ακριβώς πριν από 40 χρόνια.

Δείτε το βίντεο

Αναποτελεσματικότητα και ανακρίβειες  

Ο έφορος κλασικών αρχαιοτήτων του Βρετανικού Μουσείου, Μπράϊαν Κουκ, φάνηκε στα μάτια του Foreign Office να είναι εξίσου αναποτελεσματικός με τον διευθυντή του. Σε μια άλλη συνάντηση κατά τη διάρκεια της επίσκεψης της Μερκούρη, ο Κουκ πέρασε σε «μια απογοητευτική και σχολαστική υπεράσπιση, με στόχο να αποδείξει ότι ο Έλγιν δεν ήταν ένοχος βανδαλισμού και ότι ο Παρθενώνας ήταν σύμβολο του αθηναϊκού ιμπεριαλισμού και όχι της ελληνικής ελευθερίας και εθνότητας».

Ο Κουκ αναφερόταν στα γλυπτά ως «τα Ελγίνεια Μάρμαρα» (και έγραψε ένα βιβλίο για το μουσείο με αυτόν τον τίτλο, το οποίο ανατυπώθηκε μέχρι το 2005), αντί γι’ αυτό που σήμερα αποκαλείται παγκοσμίως «Μάρμαρα του Παρθενώνα».

Ο Τζον Μακρέϊ είχε σχολιάσει ότι «είναι κρίμα που το Βρετανικό Μουσείο δεν υπερασπίζεται πιο αποτελεσματικά την αξίωσή του για τα Μάρμαρα». Θεωρούσε ότι το θέμα ήταν ηθικό και πολιτικό και έπρεπε να απαντηθεί από τον βρετανικό λαό μέσω του Κοινοβουλίου: «Το Βρετανικό Μουσείο θα πρέπει να θυμάται ότι το Κοινοβούλιο δίνει, το Κοινοβούλιο παίρνει».

Νομοθετική απαγόρευση

Σύμφωνα με τον νόμο του 1963 για το Βρετανικό Μουσείο, που εγκρίθηκε από το Κοινοβούλιο και εξακολουθεί να ισχύει, οι διαχειριστές δεν επιτρέπεται να απομακρύνουν τίποτα από τη συλλογή, απαγόρευση που εξακολουθεί να χρησιμοποιείται για την απόρριψη των ελληνικών αξιώσεων επιστροφής.

Τον Μάιο του 1983, αμέσως πριν από την άφιξη της Μελίνας Μερκούρη, ο Χιου Τζένκινς, πρώην υπουργός Τεχνών των Εργατικών, είχε προτείνει τροποποίηση του νόμου του 1963 ώστε να επιτραπεί η παραχώρηση. Η συντηρητική κυβέρνηση αντιτάχθηκε σε αυτό και η τροπολογία απέτυχε. Όπως έγραψε ο Πολ Κάνον, τότε υπουργός Τεχνών, σε σημείωμα στο αρχείο του Foreign Office: «Η επιστροφή των Μαρμάρων θα ξεκινούσε μια διαδικασία αποσπασματικής διάσπασης των συλλογών του Βρετανικού Μουσείου».

Ήταν πέντε μήνες μετά την επίσκεψη της Μερκούρη όταν η ελληνική κυβέρνηση υπέβαλε επίσημη αξίωση για τα Μάρμαρα του Παρθενώνα. Η διαμάχη σίγουρα δεν έχει εκλείψει. Σήμερα, το μουσείο συνεχίζει να τονίζει ότι δεν μπορεί να εκχωρήσει λόγω του νόμου του 1963.

Δεν υπάρχουν σχέδια για αλλαγή

Ο σημερινός πρωθυπουργός, Ρίσι Σούνακ, δήλωσε στις 13 Μαρτίου, όταν ρωτήθηκε για τα Μάρμαρα: «Το Ηνωμένο Βασίλειο φροντίζει τα Ελγίνεια Μάρμαρα εδώ και γενιές. Η συλλογή του Βρετανικού Μουσείου προστατεύεται από το νόμο και δεν έχουμε σχέδια να την αλλάξουμε».

Εν τω μεταξύ, οι διαχειριστές του Βρετανικού Μουσείου άλλαξαν πρόσφατα τη θέση τους και είναι πλέον πιο δεκτικοί σε έναν μακροπρόθεσμο δανεισμό (αλλά όχι στη νόμιμη επιστροφή) τουλάχιστον ορισμένων εκ των Μαρμάρων, με αντάλλαγμα αμοιβαία δάνεια ελληνικών αρχαιοτήτων στο Λονδίνο. Αυτό προτείνεται από τον Τζορτζ Όσμπορν, πρόεδρο των διαχειριστών και πρώην υπουργό Οικονομικών.

Ο Όσμπορν δήλωσε τον Φεβρουάριο: «Μιλάμε με την ελληνική κυβέρνηση… για μια νέα συμφωνία».

Πρόσθεσε ότι ο νόμος του 1963 εμποδίζει την απόσυρση των αντικειμένων, σχολιάζοντας ότι η αλλαγή του νόμου είναι «πέρα από τις αρμοδιότητές μου». Σε ανακοίνωση του Βρετανικού Μουσείου επιβεβαιώνεται ότι «ζήτησε μια νέα συνεργασία για τον Παρθενώνα με τους συναδέλφους του στην Ελλάδα και οι εποικοδομητικές συζητήσεις συνεχίζονται».

*Με στοιχεία από theartnewspaper.com

Σετικά άρθρα
Creative People

Τελευταία Νέα