Η γρίπη εφέτος μάς επιφύλασσε πολλά… μυστήρια: ξεκίνησε νωρίτερα, ξέσπασε αρχικά στην περιφέρεια και όχι στη μεγαλύτερη πόλη της χώρας, την Αθήνα, που αποτελεί παγκόσμιο ταξιδιωτικό κόμβο, ενώ η σφοδρότητα του πρώτου κύματος (που οφείλεται σε μία ακόμα έκπληξη: τον νέο υποκλάδο Κ) σε καμία περίπτωση δεν εξασφαλίζει ότι δεν θα υπάρξει και δεύτερο.
Υπό τις εξελίξεις αυτές ο καθηγητής Επιδημιολογίας και Προληπτικής Ιατρικής της Ιατρικής Σχολής του ΕΚΠΑ, Δημήτρης Παρασκευής, στο κείμενο που ακολουθεί αναλύει τι μας φανερώνει η τρέχουσα επιδημιολογία της γρίπης και… αποκρυπτογραφεί ένα προς ένα τα ανησυχητικά σημεία.
«Τα επιδημιολογικά δεδομένα από άλλες χώρες της Ευρώπης στις οποίες το κύμα της εποχικής γρίπης εμφανίστηκε νωρίτερα σε σχέση με τη χώρα μας υποδεικνύουν ότι φέτος η κυκλοφορία του ιού και οι νοσηλείες λόγω της γρίπης είναι σε υψηλότερα επίπεδα σε σχέση με άλλα έτη. Αυτό, όπως είναι αναμενόμενο, οφείλεται κυρίως στο γεγονός πως για τον τύπο H3N2 η ομάδα Κ (group K) παρουσιάζει περισσότερες μεταλλάξεις απ’ ό,τι συνήθως, με συνέπεια ο ιός να μπορεί να μολύνει πιο αποτελεσματικά τους πληθυσμούς» σημειώνει ο ίδιος. Παρ’ όλα αυτά, προσθέτει ότι «τα έως σήμερα διαθέσιμα δεδομένα υποδεικνύουν ότι η ομάδα Κ δεν αυξάνει την πιθανότητα σοβαρής νόσου, αλλά αυξάνει τον κίνδυνο μόλυνσης λόγω αυξημένης ανοσιακής διαφυγής του ιού παρουσία του ελαφρώς αυξημένου αριθμού μεταλλάξεων στο γονιδίωμά του».
Πίεση στα συστήματα Υγείας
Το ερώτημα όμως που αμέσως προκύπτει είναι γιατί τα συστήματα Υγείας εντός και εκτός συνόρων δέχονται φέτος τόσο μεγάλη πίεση. «Οι αυξημένες νοσηλείες οφείλονται στον μεγαλύτερο αριθμό μολύνσεων και όχι στον αυξημένο κίνδυνο σοβαρής νόσησης. Με άλλα λόγια, όσο μεγαλύτερος είναι ο αριθμός των μολύνσεων είναι αναμενόμενο ότι θα αυξάνονται και τα περιστατικά με σοβαρές επιπλοκές».
Εν τω μεταξύ, ο καθηγητής, αναλύοντας τα επιδημιολογικά δεδομένα μέχρι την εβδομάδα μεταξύ 29/12/2025 και 4/1/2026, καταλήγει ότι υποδεικνύουν μια συνεχόμενη αύξηση των περιστατικών γριπώδους συνδρομής στη χώρα μας, ενώ η έναρξή της χρονολογικά συμπίπτει με τα δύο προηγούμενα έτη. Αναλυτικότερα και προς το παρόν η αυξητική τάση είναι πιο έντονη για τις ηλικίες 15-64 ετών και για ηλικίες ≥65 ετών σε σχέση με παιδιά και νήπια. «Για τις δύο αυτές ηλικιακές ομάδες η ηπιότερη αύξηση οφείλεται, πιθανόν, στις διακοπές των σχολείων κατά την περίοδο των εορτών που λειτούργησε ανασταλτικά στη διασπορά του ιού, ενώ εκτιμάται ότι η αύξηση θα είναι μεγαλύτερη στο άμεσο μέλλον τις εβδομάδες μετά το άνοιγμα των σχολείων».
Αναφορικά με τον αριθμό νοσηλειών η τάση είναι παρόμοια με πέρυσι, σύμφωνα πάντα με τα έως τώρα δεδομένα, ενώ η ποσοτικοποίηση του ιικού φορτίου γρίπης στα αστικά λύματα για πρώτη φορά φέτος, αναδεικνύει χρήσιμα δεδομένα για τις περιοχές που είναι διαθέσιμες οι μετρήσεις. «Κατ’ αρχάς ο εθνικός δείκτης αποτυπώνει ότι χρονολογικά η έναρξη του κύματος γρίπης ταυτίζεται με πέρυσι ενώ μέχρι σήμερα φαίνεται ότι η αυξητική τάση είναι, επίσης, παρόμοια με την περίοδο 2024-2025. Για την αυξητική τάση πρέπει να είμαστε επιφυλακτικοί και να αξιολογήσουμε πιθανές διαφορές με πέρυσι στο τέλος του εποχικού κύματος».
Η κλιματική αλλαγή και το δεύτερο κύμα
Ενα ενδιαφέρον στοιχείο από την επιδημιολογία λυμάτων, όπως επισημαίνει ο κ. Παρασκευής, είναι ότι διαπιστώνονται διαφορές στη χρονολογική έναρξη του κύματος, «με τις περισσότερες περιοχές εκτός της Κρήτης να προηγούνται της Αττικής, πιθανόν, λόγω κλιματολογικών ή άλλων επιμέρους συνθηκών. Παρόμοια δεδομένα καταγράφονται και από το σύστημα επιτήρησης στην πρωτοβάθμια φροντίδα, επιβεβαιώνοντας τα χαρακτηριστικά του κύματος όπως αποτυπώνεται από τα αστικά λύματα».
Συστάσεις για τον εμβολιασμό
Είναι επίσης αξιοσημείωτο πως παρότι τα δεδομένα μαρτυρούν ότι το κύμα βρίσκεται σε φάση κορύφωσης, οι ειδικοί συνιστούν στους πολίτες (με έμφαση εκείνους που ανήκουν στις ευπαθείς ομάδες) να εμβολιαστούν έστω και καθυστερημένα. Και αυτό διότι «κάθε χρόνο η διασπορά της γρίπης χαρακτηρίζεται από δύο επικαλυπτόμενα κύματα του ιού τύπου Α και τύπου Β που συνήθως έπεται του πρώτου», διευκρινίζει ο ίδιος.
Και συνεχίζει: «Η επιδημιολογική εικόνα όπως αποτυπώνεται από πολλαπλές πηγές και συστήματα επιτήρησης μας επιτρέπει να γνωρίζουμε με μεγάλη ακρίβεια τι συμβαίνει στον πληθυσμό και σε μεγάλες περιοχές της χώρας και να υπενθυμίζουμε τα μέτρα πρόληψης και αντιμετώπισης της γρίπης αλλά και των άλλων παθογόνων του αναπνευστικού που αυτή την περίοδο παρουσιάζουν έξαρση. Τα εμβόλια αποτελούν τα σημαντικότερα “όπλα” στη φαρέτρα της πρόληψης και της μείωσης του κινδύνου σοβαρής νόσησης από τον ιό της γρίπης ή άλλα παθογόνα».
