Η ιστορία της Κατερίνα Βρανά δεν είναι απλώς η πορεία μιας επιτυχημένης stand-up comedian· είναι η διαδρομή μιας γυναίκας που κοίταξε τον θάνατο κατάματα, επέστρεψε στη σκηνή και επέλεξε να μετατρέψει το χιούμορ σε όπλο απέναντι στα στερεότυπα. «Οι γιατροί μου έσωσαν τη ζωή, το χιούμορ μου την έφερε πίσω», λέει τονίζοντας ότι δεν θέλει λύπηση ούτε να μπαίνει σε καλούπια. Η παρουσία της στον ημιτελικό της Eurovision έσπασε ταμπού και μας υπενθύμισε την απίστευτη προσωπική της ιστορία.
Αναγνωρισμένη διεθνώς και καταταγμένη από το CNN στις κωμικούς που αξίζει να παρακολουθήσει κανείς, ενώ το 2016 κατέκτησε την τρίτη θέση στον διεθνή διαγωνισμό “Funniest Person in the World”, η Βρανά συνεχίζει να μιλά ανοιχτά για την αναπηρία και την εμπειρία της ζωής μετά από μια οριακή δοκιμασία.
Το 2017, ενώ βρισκόταν σε περιοδεία στη Μαλαισία, υπέστη σοβαρή περιπέτεια υγείας που την έφερε κοντά στον θάνατο και άφησε μόνιμες επιπτώσεις στην κίνηση, την όραση και την ομιλία της, οδηγώντας την να χρησιμοποιεί κυρίως αμαξίδιο. Η ίδια έχει μιλήσει χωρίς ωραιοποιήσεις για εκείνη την εμπειρία, λέγοντας: «Το 2017 σχεδόν πέθανα. Διάτρηση εντέρου, που οδήγησε σε σηψαιμία και σηψαιμικό σοκ αλλά δεν πέθανα. Αυτό άφησε πάρα πολλά κατάλοιπα. Η αναπηρία δεν είναι κάτι κακό, είναι μία κατάσταση. Ξύπνησα από το κώμα δύο εβδομάδες αργότερα, παράλυτη από τον λαιμό και κάτω, τυφλή και με χαλασμένη ομιλία», θυμάται. Η αποκατάσταση ήταν αργή και επίπονη, αλλά η Κατερίνα δεν λύγισε.
«Ό,τι δεν μπορείς να φτιάξεις, άλλαξε το», λέει.
Αντί να υποχωρήσει, επέστρεψε στη σκηνή, μετατρέποντας την προσωπική της δοκιμασία σε υλικό δημιουργίας και επικοινωνίας. Η επιστροφή της στο stand-up μετά το 2019 συνοδεύτηκε από sold-out παραστάσεις, αποδεικνύοντας ότι το χιούμορ της όχι μόνο δεν αλλοιώθηκε αλλά έγινε ακόμη πιο ουσιαστικό. Η ίδια άλλωστε έχει παραδεχτεί ότι «δεν νομίζω ότι έχει αλλάξει το χιούμορ μου, μπορεί όμως να έχει γίνει λίγο πιο “σκοτεινό”», αναγνωρίζοντας τη μεταμόρφωση που φέρνει η εμπειρία.
Στον δημόσιο λόγο της αποφεύγει την αυτολύπηση και χρησιμοποιεί τον αυτοσαρκασμό με μέτρο, επιμένοντας να μιλά ξεκάθαρα για όσα θεωρεί σημαντικά. «Το 15% των ανθρώπων έχουν αναπηρία. Νομίζω ότι είναι “αόρατοι”, πόσω μάλλον τα άτομα με αόρατες βλάβες», έχει επισημάνει, αναδεικνύοντας την κοινωνική διάσταση της καθημερινότητας των ατόμων με αναπηρία. Με τον ίδιο αιχμηρό τρόπο έχει καταγγείλει τις προκαταλήψεις, λέγοντας δημόσια ότι ο αποκλεισμός των ανθρώπων με αναπηρία ισοδυναμεί με αποκλεισμό ενός σημαντικού ποσοστού της κοινωνίας.
Η στάση της απέναντι στην ταυτότητά της είναι εξίσου άμεση: «Είμαι ανάπηρη, γιατί να μην το πω;» έχει δηλώσει, μετατρέποντας μια λέξη που συχνά συνοδεύεται από στίγμα σε στοιχείο ορατότητας και αποδοχής. Παράλληλα, επιμένει ότι η δημόσια παρουσία της δεν αποσκοπεί στο να διδάξει ή να ηρωοποιηθεί, αλλά στο να χρησιμοποιήσει τη σκηνή ως χώρο έκφρασης και διαλόγου.
«Σε αυτά τα 9 χρόνια έχω ακούσει ότι είμαι παλικάρι, λεβέντης και ότι έχω τεράστια … . Δε θέλω να στενοχωρήσω κανέναν, αλλά δεν έχω!», λέει, προσθέτοντας με χιούμορ ότι θεωρεί προβληματικό να χρησιμοποιούνται οι όρχεις ως σύμβολο δύναμης.
Η Κατερίνα Βρανά δεν σπάει τα ταμπού μόνο επειδή μιλά για την αναπηρία της, αλλά επειδή επιλέγει να γελά με τη ζωή χωρίς να μειώνει τη σοβαρότητα των δυσκολιών. Σε μια κοινωνία που συχνά αντιμετωπίζει την αναπηρία είτε με αμηχανία είτε με υπερβολικό οίκτο, εκείνη προτείνει μια τρίτη στάση: την κανονικότητα. Και μέσα από το γέλιο — αυτό το απλό, ανθρώπινο εργαλείο — θυμίζει ότι η ανθεκτικότητα δεν χρειάζεται δραματικούς τόνους για να ακουστεί· μπορεί να εκφραστεί και με μια ατάκα πάνω στη σκηνή, εκεί όπου το προσωπικό βίωμα γίνεται συλλογική εμπειρία.
