Μίλτος Τσεκούρας
Τα εγκαίνια του εθνικού υπερυπολογιστή «ΔΑΙΔΑΛΟΣ» θα πραγματοποιηθούν σήμερα, Δευτέρα 19 Οκτωβρίου και ώρα 10:30, στο Τεχνολογικό Πολιτιστικό Πάρκο Λαυρίου του Εθνικού Μετσόβιου Πολυτεχνείου, παρουσία του πρωθυπουργού Κυριάκου Μητσοτάκη. Ο «ΔΑΙΔΑΛΟΣ» διαθέτει μετρημένη υπολογιστική επίδοση 85,69 petaflops, καταλαμβάνοντας την 31η θέση παγκοσμίως στη λίστα TOP500 και την 23η θέση στην κατάταξη Green500 ως προς την ενεργειακή αποδοτικότητα.
Είναι εγκατεστημένος στο νέο Κέντρο Δεδομένων, στο ιστορικό κτίριο του πρώην Ηλεκτρικού Σταθμού του Λαυρίου, και αποτελεί σημαντική υποδομή υπολογιστικής ισχύος για τη χώρα. Το έργο υλοποιείται από το Εθνικό Δίκτυο Υποδομών Τεχνολογίας και Έρευνας (ΕΔΥΤΕ – GRNET), με συνολικό προϋπολογισμό 58,9 εκατ. ευρώ. Θα παρέχει υπολογιστικούς πόρους σε πανεπιστήμια, ερευνητικά κέντρα, νεοφυείς και μικρομεσαίες επιχειρήσεις, καθώς και δημόσιους φορείς, υποστηρίζοντας επιστημονικές προσομοιώσεις, επεξεργασία μεγάλου όγκου δεδομένων και εκπαίδευση μοντέλων Τεχνητής Νοημοσύνης.
Παράλληλα, αποτελεί τον υπολογιστικό πυρήνα του ελληνικού εργοστασίου Τεχνητής Νοημοσύνης PHAROS, το οποίο συνδέει την υποδομή με εργαλεία και τεχνογνωσία για την ανάπτυξη εφαρμογών από την ερευνητική και επιχειρηματική κοινότητα. Το έργο εντάσσεται στο Εθνικό Σχέδιο Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας «Ελλάδα 2.0» και χρηματοδοτείται με τη συνδρομή της Ευρωπαϊκής Ένωσης μέσω του NextGenerationEU και της Κοινής Επιχείρησης EuroHPC JU.
Όπως είχε επισημάνει σε ενημερωτική του ανάρτηση στο Facebook ο καθηγητής του ΕΜΠ, Νίκος Μπελαβίλας, ο οποίος έχει αναλάβει την επιστημονική ευθύνη του έργου εκ μέρους του Πολυτεχνείου και του ΤΠΠΛ, πρόκειται για ένα εγχείρημα που συνδυάζει μοναδικά τη βιομηχανική κληρονομιά με την τεχνολογία αιχμής.
Ένα «κτίριο-μηχανή» σε ένα μνημείο του 1905
Η κεντρική ιδέα του έργου είναι εξαιρετικά καινοτόμος. Ο Ηλεκτρικός Σταθμός του Λαυρίου, σχεδιασμένος από Γάλλους αρχιτέκτονες το 1905, αποτέλεσε ένα από τα πρώτα μεγάλα ενεργειακά κέντρα της Ελλάδας, καλύπτοντας τις ανάγκες της μεταλλουργίας και της πόλης. Μαζί με τον ΑΗΣ Νέου Φαλήρου, ήταν οι μοναδικοί σταθμοί τέτοιας κλίμακας στην εποχή τους.
Σήμερα, αυτό το μνημείο βιομηχανικής αρχαιολογίας μετατρέπεται σε ένα σύγχρονο «κτίριο-μηχανή». Ο υπερυπολογιστής που εγκαθίσταται εκεί θα αναλάβει τη διαχείριση των δημόσιων ψηφιακών δικτύων της χώρας, με σημαντικότερο αυτό των ελληνικών πανεπιστημίων.
Η αρχιτεκτονική φιλοσοφία
Το έργο υλοποιείται μέσω σύμβασης ανάμεσα στο Εθνικό Δίκτυο Υποδομών Τεχνολογίας και Έρευνας (ΕΔΥΤΕ – GRNET) και το Τεχνολογικό Πολιτιστικό Πάρκο Λαυρίου (ΕΜΠ). Για τις ανάγκες του «Δαίδαλου» αποκαθίσταται μια συνολική επιφάνεια περίπου 4.000 τ.μ., η οποία περιλαμβάνει:
- Τον Ηλεκτρικό Σταθμό
- Τα Υπόστεγα Καμινείας
- Το Πλινθοποιείο
Η βασική σχεδιαστική επιλογή είναι η πλήρης διατήρηση του ιστορικού κελύφους. Οι στέγες, οι τοιχοποιίες, ο πύργος διανομής, οι ιστορικές μηχανές, η μνημειώδης γερανογέφυρα (σχεδιασμένη από μηχανικούς της Λιέγης) ακόμη και τα υπόγεια κανάλια παραμένουν ανέγγιχτα.
Για να επιτευχθεί αυτό, εφαρμόζεται η λογική box-in-the-box (κουτί μέσα στο κουτί). Οι νέες υποδομές τοποθετούνται σε ανεξάρτητα κελύφη μέσα στα παλαιά κτίρια. Ο ίδιος ο υπερυπολογιστής θα βρίσκεται στην καρδιά του Σταθμού, κλεισμένος σε έναν μονωμένο γυάλινο κλωβό που θα είναι ορατός από τους επισκέπτες, λειτουργώντας όμως σε απόλυτα στεγανό περιβάλλον.
Μηδενικό περιβαλλοντικό αποτύπωμα
Η λειτουργία ενός υπερυπολογιστή απαιτεί τεράστια ποσά ενέργειας και ψύξης. Ωστόσο, ο σχεδιασμός του «Δαίδαλου» προβλέπει βιώσιμες και πράσινες λύσεις:
- Ψύξη με Ανακυκλούμενο Νερό: Οι ανάγκες ψύξης δεν θα επιβαρύνουν το δίκτυο ύδρευσης, καθώς θα χρησιμοποιείται κλειστό κύκλωμα ανακυκλούμενου νερού.
- Πράσινη Ενέργεια: Η ηλεκτροδότηση θα υποστηρίζεται από φωτοβολταϊκά συστήματα που θα τοποθετηθούν στις στέγες και στον όμορο τεχνητό λόφο (dry tomb), ο οποίος καλύπτει τα ρυπασμένα εδάφη του παλαιού εργοστασίου. Με τον τρόπο αυτό εξασφαλίζεται ενεργειακή αυτονομία χωρίς εκπομπές διοξειδίου του άνθρακα.
Επιπλέον, ο χώρος θα είναι πλήρως επισκέψιμος. Στο εσωτερικό του Σταθμού διαμορφώνονται ειδικές πλατφόρμες για ξεναγήσεις, χώροι σεμιναρίων και γραφεία, μετατρέποντας το συγκρότημα σε έναν νέο αναπτυξιακό και εκπαιδευτικό πόλο, δίπλα στο υφιστάμενο Μουσείο Μεταλλείας – Μεταλλουργίας.
30 Χρόνια Προσφοράς στο Λαύριο
Απαντώντας και σε ερωτήματα της τοπικής κοινωνίας των Λαυρεωτών –για τους οποίους θα πραγματοποιηθεί αναλυτική επίσημη ενημέρωση τις επόμενες ημέρες– ο κ. Μπελαβίλας υπογράμμισε τη διαχρονική δέσμευση του επιστημονικού κόσμου για την περιοχή:
«Επί τριάντα χρόνια πιστεύω ότι έχουμε αποδείξει έμπρακτα πως στο Λαύριο όχι μόνο σεβαστήκαμε το περιβάλλον, αλλά συμβάλαμε καθοριστικά στην αναγέννησή του. Εκατοντάδες από εμάς –καθηγητές, ερευνητές, διοικητικοί, φοιτητές και φοιτήτριες– βάλαμε πλάτη στην αναγέννηση ενός ρημαγμένου και βαριά μολυσμένου τόπου. Αποκαταστήσαμε ερείπια που κατέρρεαν, δίνοντάς τους νέα ζωή… Αυτή είναι η διαδρομή μας και αυτό θα συνεχίσουμε να υπηρετούμε με την ίδια σοβαρότητα και διαφάνεια», σημείωσε.
