ΜΑΡΙΑ ΚΟΤΟΠΟΥΛΗ
Αν και η εισαγωγή στο νοσοκομείο έχει ως απώτερο σκοπό την ταχεία ανάρρωση, αυτό δεν είναι δεδομένο για όλους τους ασθενείς. Οι νοσοκομειακές λοιμώξεις είναι ένα νέο αναδυόμενο πεδίο στο οποίο έχουν στραφεί οι ερευνητές παγκοσμίως, που απειλεί χιλιάδες νοσηλευόμενους. Μία από τις πιο συχνές και επικίνδυνες είναι η νοσοκομειακή πνευμονία, η οποία μπορεί να παρατείνει σημαντικά τη διάρκεια νοσηλείας και να αυξήσει τον κίνδυνο θανάτου. Εντούτοις, σπάνια αναφέρεται, παρακολουθείται ή ερευνάται. Μια νέα έρευνα, που δημοσιεύτηκε στο The Lancet Infectious Diseases συμπεραίνει ότι μια απλή πρακτική, μπορεί να κάνει τη διαφορά: το βούρτσισμα των δοντιών των ασθενών. Πέντε από τους ερευνητές παρουσιάζουν τα αποτελέσματά της, με άρθρο τους στο The Conversation.
Για τις ανάγκες της έρευνάς τους, οι επιστήμονες παρακολούθησαν 8.870 ασθενείς σε τρία νοσοκομεία της Αυστραλίας. Εξέτασαν εάν η βελτίωση της στοματικής φροντίδας των νοσηλευόμενων ασθενών θα μπορούσε να περιορίσει τα περιστατικά της λεγόμενης «νοσοκομειακής πνευμονίας μη σχετιζόμενης με αναπνευστήρα», μιας λοίμωξης που εμφανίζεται σε ασθενείς οι οποίοι δεν υποστηρίζονται μηχανικά στην αναπνοή τους και συνήθως νοσηλεύονται εκτός Μονάδων Εντατικής Θεραπείας. Οι συγκεκριμένοι ασθενείς παραμένουν στο νοσοκομείο από δέκα έως 48 ημέρες περισσότερο και έχουν περίπου οκτώ φορές περισσότερες πιθανότητες να πεθάνουν κατά την εισαγωγή τους.
Τι περιλάμβανε η παρέμβαση
«Συνήθως, όταν οι ασθενείς πηγαίνουν στο νοσοκομείο, δεν παίρνουν μαζί τους οδοντόβουρτσα, ειδικά σε επείγουσες περιπτώσεις. Η στοματική φροντίδα δεν λαμβάνει πάντα την προσοχή που χρειάζεται, ούτε τα προϊόντα στοματικής φροντίδας είναι πάντα άμεσα διαθέσιμα» λένε οι ερευνητές. Γι’ αυτό, για την παρέμβαση, δόθηκαν στους ασθενείς κατά την εισαγωγή τους οδοντόβουρτσα και οδοντόκρεμα, ενώ παράλληλα ενημερώνονταν για τη σημασία του καθημερινού βουρτσίσματος. Η οδοντόβουρτσα είχε επίσης ένα προτρεπτικό μήνυμα: «Βουρτσίστε μακριά την πνευμονία». Όσοι ασθενείς δεν μπορούσαν να φροντίσουν μόνοι τους τη στοματική τους υγιεινή λάμβαναν βοήθεια από το προσωπικό, ενώ οι νοσοκομειακές μονάδες παρακολουθούσαν συστηματικά την εφαρμογή των μέτρων.
Τα αποτελέσματα ήταν εντυπωσιακά: «Διαπιστώσαμε ότι αυτή η σχετικά απλή παρέμβαση αύξησε το ποσοστό των ανθρώπων που καθάριζαν τα δόντια τους από 16% σε 62%. Αυτή η αυξανόμενη στοματική φροντίδα οδήγησε σε μείωση κατά 60% του κινδύνου εμφάνισης πνευμονίας, από 8 λοιμώξεις ανά μήνα σε έναν τυπικό θάλαμο 30 ασθενών, σε λιγότερες από 4 λοιμώξεις ανά μήνα» λένε οι ερευνητές.
Γιατί η στοματική υγιεινή προστατεύει τους πνεύμονες
Το στόμα φιλοξενεί δισεκατομμύρια βακτήρια. Όταν ένας άνθρωπος είναι ασθενής, ακινητοποιημένος, κατασταλμένος ή λαμβάνει ορισμένες φαρμακευτικές αγωγές, η στοματική του υγιεινή συχνά επιδεινώνεται. Αυτό επιτρέπει στα βακτήρια να συσσωρεύονται στα δόντια, τα ούλα και τη γλώσσα. Αν μικρές ποσότητες αυτών των μικροοργανισμών εισέλθουν στους πνεύμονες μέσω της αναπνοής, μπορούν να προκαλέσουν πνευμονία.
Το καθημερινό βούρτσισμα απομακρύνει σημαντικό μέρος αυτού του βακτηριακού φορτίου, λειτουργώντας ως ένας απλός αλλά αποτελεσματικός μηχανισμός πρόληψης, σύμφωνα με τους ερευνητές. «Ωστόσο, στα πολυσύχναστα νοσοκομεία, η στοματική φροντίδα συχνά παραβλέπεται. Οι ασθενείς μπορεί να μην γνωρίζουν πόσο σημαντική είναι η στοματική φροντίδα. Το προσωπικό είναι συχνά απασχολημένο και η στοματική φροντίδα μπορεί να μην έχει προτεραιότητα. Υπάρχει επίσης μια γενική έλλειψη κατανόησης σχετικά με τη σημασία της» εξηγούν.
Τι μπορούν να κάνουν οι ασθενείς
Οι ερευνητές επισημαίνουν ότι οι ίδιοι οι ασθενείς μπορούν να συμβάλουν ενεργά στην προστασία της υγείας τους κατά τη νοσηλεία. Έτσι, συνιστούν:
- Να έχουν μαζί τους οδοντόβουρτσα και οδοντόκρεμα κατά την εισαγωγή στο νοσοκομείο.
- Να βουρτσίζουν τα δόντια τους τουλάχιστον δύο φορές την ημέρα, εφόσον η κατάστασή τους το επιτρέπει.
- Να ζητούν βοήθεια από το προσωπικό όταν δεν μπορούν να αυτοεξυπηρετηθούν.
- Να υπενθυμίζουν την ανάγκη για στοματική φροντίδα όταν αυτή παραλείπεται.
«Αυτές οι μικρές ενέργειες μπορούν να μειώσουν τον κίνδυνο μιας σοβαρής, απειλητικής για τη ζωή λοίμωξης» προσθέτουν.
Ένα απλό μέτρο με μεγάλο όφελος
Μερικές φορές οι πιο απλές συνήθειες είναι εκείνες που σώζουν τις περισσότερες ζωές: «Η έρευνά μας αμφισβητεί την αντίληψη ότι η νοσοκομειακή πνευμονία είναι μια αναπόφευκτη επιπλοκή της νοσηλείας» σημειώνουν οι ερευνητές. Επίσης, υποστηρίζουν ότι τα ευρήματα αναδεικνύουν τη σημασία της ένταξης της στοματικής φροντίδας στα πρωτόκολλα πρόληψης νοσοκομειακών λοιμώξεων και στη νοσηλευτική πρακτική.
«Η στοματική φροντίδα δεν είναι λαμπερή, ακριβή ή τεχνολογικά προηγμένη – αλλά λειτουργεί. Μερικές φορές, οι πιο απλές παρεμβάσεις είναι οι πιο αποτελεσματικές» καταλήγουν.
