Ένα κομμάτι βράχου που παρέμενε επί περίπου τρεις δεκαετίες σε αποθήκη μουσείου στην Ιαπωνία έκρυβε στο εσωτερικό του απολιθωμένα οστά ενός μεγάλου θαλάσσιου ερπετού της Κρητιδικής περιόδου.
Η νέα εξέταση του υλικού αποκάλυψε τέσσερα οστά μοσασαύρου, ένα από τα οποία δεν είχε ποτέ μέχρι σήμερα αναγνωριστεί σε απολίθωμα που έχει βρεθεί στην Ιαπωνία. Τα απολιθώματα είχαν συλλεχθεί την περίοδο 1990-1992 στην περιοχή Σομπούρα, στην πόλη Καϊζούκα της Οσάκα, και στη συνέχεια μεταφέρθηκαν στο Μουσείο Φυσικής Ιστορίας της πόλης Κισιβάντα. Τμήματα όμως του πετρώματος που περιέβαλλε τα οστά δεν είχαν υποστεί πλήρη επεξεργασία.
Στην παλαιοντολογία, τέτοια δείγματα χαρακτηρίζονται «μη προετοιμασμένα»: το απολίθωμα βρίσκεται μέσα στο πέτρωμα, αλλά παραμένει αθέατο έως ότου αφαιρεθεί προσεκτικά το υλικό που το περιβάλλει. Η διαδικασία αυτή είναι ιδιαίτερα χρονοβόρα και πολλά μουσεία δεν διαθέτουν το προσωπικό ή τους οικονομικούς πόρους για να επεξεργαστούν άμεσα όλες τις συλλογές τους. Έτσι, ορισμένα δείγματα μπορεί να περιμένουν χρόνια ή ακόμη και δεκαετίες μέχρι να εξεταστούν ξανά, αναφέρει το The Pulse.
Ερευνητές από το Πανεπιστήμιο Επιστημών της Οκαγιάμα και συνεργαζόμενα ιδρύματα επέστρεψαν πρόσφατα στα συγκεκριμένα δείγματα και εντόπισαν τέσσερα οστά που παρέμεναν κρυμμένα επί περίπου 30 χρόνια.
Τι ήταν οι μοσάσαυροι
Οι μοσάσαυροι ήταν μεγάλα θαλάσσια ερπετά που κυριαρχούσαν στους ωκεανούς κατά την Ύστερη Κρητιδική Περίοδο, πριν από περίπου 98 έως 66 εκατομμύρια χρόνια. Ορισμένα είδη ξεπερνούσαν σε μήκος τα δέκα μέτρα και αποτελούσαν κορυφαίους θηρευτές των θαλάσσιων οικοσυστημάτων.
Η σημασία της ανακάλυψης είναι μεγαλύτερη επειδή τα απολιθώματα μοσασαύρων στον βορειοδυτικό Ειρηνικό είναι σαφώς λιγότερα σε σύγκριση με εκείνα που έχουν βρεθεί στη Βόρεια Αμερική και την Ευρώπη. Κάθε νέο εύρημα από την Ιαπωνία μπορεί επομένως να προσθέσει κρίσιμες πληροφορίες για την εξάπλωση και την εξέλιξη αυτών των ζώων στην περιοχή.
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει ένα από τα τέσσερα οστά: η προγναθίδα, δηλαδή το οστό που σχηματίζει το εμπρόσθιο τμήμα της άνω γνάθου. Πρόκειται για την πρώτη επιβεβαιωμένη προγναθίδα μοσασαύρου που έχει εντοπιστεί ποτέ στην Ιαπωνία. Το συγκεκριμένο οστό είναι σημαντικό για την ταξινόμηση, καθώς περιλαμβάνει ανατομικά χαρακτηριστικά που επιτρέπουν στους επιστήμονες να συγκρίνουν ένα απολίθωμα με γνωστά είδη. Όταν το υλικό είχε συλλεχθεί στις αρχές της δεκαετίας του 1990, υπήρχαν πολύ λιγότερα συγκριτικά δείγματα και ανατομικά δεδομένα, γεγονός που δυσκόλευε την αναγνώρισή του.
Άγνωστο μέχρι σήμερα είδος;
Ακόμη μεγαλύτερο ενδιαφέρον προκαλεί ένα δεύτερο οστό, το βασισφηνοειδές, που βρίσκεται κοντά στην περιοχή του εγκεφαλικού κρανίου. Οι ερευνητές διαπίστωσαν ότι παρουσιάζει χαρακτηριστικά που δεν έχουν παρατηρηθεί σε κανέναν έως σήμερα γνωστό μοσάσαυρο: φέρει μικρές προεξοχές που θυμίζουν κέρατα και δεν διαθέτει μια χαρακτηριστική αύλακα που συναντάται στα ήδη περιγεγραμμένα είδη.
Ο συνδυασμός αυτός αφήνει ανοιχτό το ενδεχόμενο το απολίθωμα να ανήκει σε άγνωστο μέχρι σήμερα είδος. Οι επιστήμονες, ωστόσο, επισημαίνουν ότι απαιτείται περαιτέρω έρευνα πριν γίνει οποιαδήποτε επίσημη ταξινόμηση.
Τα ευρήματα παρουσιάστηκαν τον Ιούνιο του 2026 στην 177η ετήσια συνάντηση της Παλαιοντολογικής Εταιρείας της Ιαπωνίας. Η ανακάλυψη αποτελεί παράλληλα υπενθύμιση ότι οι αποθήκες των μουσείων δεν είναι απλώς αρχεία του παρελθόντος: παλιά και ανεπεξέργαστα δείγματα μπορούν, με τις σημερινές γνώσεις και τεχνικές, να οδηγήσουν σε εντελώς νέες επιστημονικές ανακαλύψεις.
