Στέλιος Παπαγρηγορίου – CNN Greece
Νέα μελέτη σε απολιθωμένα αποτυπώματα ηλικίας 1,43 εκατομμυρίων ετών από την Κένυα αποκαλύπτει ότι ο Paranthropus boisei, γνωστός ως «Άνθρωπος-Καρυοθραύστης», ήταν πιθανότατα πολύ ψηλότερος και βαρύτερος από ό,τι πιστευόταν, ενώ τα ίχνη του προσφέρουν πολύτιμες ενδείξεις για την κοινωνική ζωή και τη συμπεριφορά ενός από τους πιο αινιγματικούς συγγενείς του ανθρώπου.
Νέα μελέτη, που δημοσιεύθηκε στην επιστημονική επιθεώρηση PNAS, παρουσιάζει την ανάλυση 21 απολιθωμένων αποτυπωμάτων του είδους Paranthropus boisei, γνωστού και ως «Άνθρωπος-Καρυοθραύστης» λόγω των μεγάλων δοντιών και των ιδιαίτερα ανεπτυγμένων μυών της γνάθου. Τα ευρήματα δείχνουν ότι το είδος ήταν πολύ μεγαλύτερο σωματικά απ’ ό,τι εκτιμούσαν έως σήμερα οι ερευνητές, ενώ φαίνεται πως διέθετε και πιο σύνθετες κοινωνικές δομές.
Η επιφάνεια του μονοπατιού που αποκαλύφθηκε κατά την ανασκαφή παρουσιάζει έναν συνδυασμό από βαθύτερα ίχνη ιπποπόταμου και αντιλόπης, καθώς και πιο ρηχά ίχνη ανθρωπινιδών. Kay Behrensmeyer/Smithsonian
Πολύ πιο μεγαλόσωμος από όσο πιστεύαμε
Ο Paranthropus boisei έζησε στην ανατολική Αφρική πριν από περίπου 2,3 έως 1,2 εκατομμύρια χρόνια. Μέχρι σήμερα, οι εκτιμήσεις που βασίζονταν στα διαθέσιμα απολιθώματα ήθελαν τα αρσενικά να έχουν ύψος περίπου 1,31 μέτρα και βάρος γύρω στα 49 κιλά.
Ωστόσο, η νέα ανάλυση των αποτυπωμάτων αλλάζει σημαντικά αυτή την εικόνα. Σύμφωνα με τους επιστήμονες, ορισμένα άτομα του είδους ενδέχεται να έφταναν ακόμη και τα 1,80 μέτρα ύψος, ενώ το βάρος τους μπορούσε να αγγίζει τα 75 κιλά, διαστάσεις που προσεγγίζουν πολύ περισσότερο εκείνες του σύγχρονου ανθρώπου.
Ίχνη που αποκαλύπτουν κοινωνική συμπεριφορά
Τα αποτυπώματα εντοπίστηκαν στον γεωλογικό σχηματισμό Koobi Fora, κοντά στη λίμνη Τουρκάνα της Κένυας. Σύμφωνα με τους ερευνητές, ανήκαν σε οκτώ διαφορετικά άτομα του Paranthropus boisei, τα οποία φαίνεται πως κινούνταν μαζί κατά μήκος της όχθης της λίμνης.
Ο επικεφαλής της μελέτης, καθηγητής Βιολογίας στο Πανεπιστήμιο Chatham, Κέβιν Χατάλα, χαρακτήρισε το εύρημα «ένα μοναδικό στιγμιότυπο στον χρόνο», εξηγώντας ότι τα αποτυπώματα επιτρέπουν στους επιστήμονες να παρατηρήσουν άμεσα πώς κινούνταν και συμπεριφέρονταν οι πρώιμοι ανθρωπίδες στο φυσικό τους περιβάλλον.
Οι ερευνητές εκτιμούν ότι η ομάδα πιθανότατα αποτελούνταν από ενήλικα αρσενικά που μετακινούνταν μαζί κατά μήκος της λίμνης, ενδεχομένως για λόγους προστασίας από επικίνδυνα ζώα, όπως οι ιπποπόταμοι.
Ένα σπάνιο παράθυρο στην προϊστορία
Τα πρώτα επτά αποτυπώματα ανακαλύφθηκαν το 1978, ενώ νέες ανασκαφές το 2016 και το 2023 αποκάλυψαν ακόμη 14 ανθρώπινα ίχνη, καθώς και αποτυπώματα ζώων όπως αντιλόπες και ιπποπόταμοι. Οι επιστήμονες πιστεύουν ότι τα ίχνη δημιουργήθηκαν όταν οι ανθρωπίδες περπατούσαν σε υγρή λάσπη στις όχθες μιας ρηχής λίμνης.
Η μελέτη έρχεται να συμπληρώσει προηγούμενη έρευνα του 2024, η οποία είχε δείξει ότι ο Paranthropus boisei και ο Homo erectus ζούσαν την ίδια περίοδο στην περιοχή της λίμνης Τουρκάνα, αφήνοντας αποτυπώματα σε μικρή χρονική απόσταση μεταξύ τους. Αν και δεν υπάρχουν στοιχεία ότι οι δύο ανθρωπίδες συναντήθηκαν, είναι σαφές πως μοιράζονταν το ίδιο οικοσύστημα για εκατοντάδες χιλιάδες χρόνια.
Τι αποκαλύπτουν τα πόδια του «Καρυοθραύστη»
Παρότι τα αποτυπώματα μοιάζουν αρκετά με εκείνα του Homo erectus και του σύγχρονου ανθρώπου, παρουσιάζουν ορισμένες σημαντικές διαφορές. Οι ερευνητές διαπίστωσαν ότι το πέλμα του Paranthropus boisei πιθανότατα είχε χαμηλότερη καμάρα, ενώ το μεγάλο δάχτυλο ήταν ελαφρώς πιο αποκλίνον από τα υπόλοιπα.
Για να βεβαιωθούν ότι οι διαφορές αυτές δεν οφείλονταν απλώς στη σύσταση του εδάφους, οι επιστήμονες πραγματοποίησαν σειρά πειραμάτων αναπαράγοντας τις ίδιες λασπώδεις συνθήκες στις οποίες δημιουργήθηκαν τα αποτυπώματα πριν από 1,4 εκατομμύρια χρόνια.
Τα αποτυπώματα «ζωντανεύουν» τους προγόνους μας
Σε αντίθεση με τα οστά και τα απολιθωμένα δόντια, τα αποτυπώματα αποτυπώνουν μια πραγματική στιγμή της ζωής των πρώιμων ανθρωπιδών. Δεν δείχνουν μόνο την ανατομία τους, αλλά και τον τρόπο με τον οποίο κινούνταν, συνεργάζονταν και αλληλεπιδρούσαν με το περιβάλλον τους.
Όπως επισημαίνουν οι ερευνητές, τα ίχνη αυτά αποτελούν ένα σπάνιο παράθυρο στο παρελθόν, φέρνοντας τους μακρινούς συγγενείς του σύγχρονου ανθρώπου πιο κοντά στη σημερινή πραγματικότητα και υπενθυμίζοντας ότι, εκατοντάδες χιλιάδες χρόνια πριν εμφανιστεί ο Homo sapiens, άλλοι ανθρωπίδες περπατούσαν ήδη στα ίδια αφρικανικά τοπία, αφήνοντας πίσω τους σημάδια που εξακολουθούν να αφηγούνται την ιστορία της ανθρώπινης εξέλιξης.
‘A moment in time’: Fossil footprints shed new light on the extinct ‘Nutcracker Man’
