Επιμέλεια – Χρυσάνθη Κωνσταντοπούλου
Μια τυχαία αλλά ενδεχομένως καθοριστική ανακάλυψη στον ανθρώπινο εγκέφαλο φέρνει νέα δεδομένα στη μελέτη της νόσου Αλτσχάιμερ και άλλων νευροεκφυλιστικών παθήσεων. Ερευνητές του Χάρβαρντ εντόπισαν άγνωστες έως σήμερα αγγειακές δομές, οι οποίες ενδέχεται να συμμετέχουν στην απομάκρυνση μεταβολικών αποβλήτων από το κεντρικό νευρικό σύστημα.
Η τυχαία παρατήρηση που άνοιξε νέο πεδίο έρευνας
Η μελέτη, που δημοσιεύθηκε στην πλατφόρμα bioRxiv, ξεκίνησε με στόχο την ανάλυση συσσωρεύσεων β-αμυλοειδούς σε ζωικά μοντέλα με παθολογία παρόμοια με τη νόσο Αλτσχάιμερ. Κατά τη διάρκεια των πειραμάτων, ο ερευνητής Shiju Gu παρατήρησε τυχαία σωληνοειδείς σχηματισμούς, οι οποίοι δεν αντιστοιχούσαν σε καμία γνωστή ανατομική δομή. Οι σχηματισμοί αυτοί εντοπίστηκαν σε περιοχές όπως ο φλοιός, ο ιππόκαμπος και ο υποθάλαμος – περιοχές που σχετίζονται με τη μνήμη, τη λογική και τη ρύθμιση βασικών λειτουργιών.
Ένα πιθανό νέο δίκτυο αποστράγγισης στον εγκέφαλο
Οι επιστήμονες εκτιμούν ότι οι δομές αυτές περιβάλλουν αιμοφόρα αγγεία και πιθανώς συνδέονται με τα λεμφικά αγγεία των μηνίγγων, γεγονός που υποδηλώνει ότι θα μπορούσαν να αποτελούν μέρος ενός άγνωστου έως τώρα εσωτερικού δικτύου αποστράγγισης. Προτείνουν μάλιστα τον όρο «λεμφικά αγγεία νανοκλίμακας» (NLV), αποκλείοντας -τουλάχιστον προς το παρόν- το ενδεχόμενο να πρόκειται απλώς για αποθέσεις πρωτεϊνών.
Ριζική αλλαγή στον τρόπο κατανόησης των νευροεκφυλιστικών νόσων
Η ανακάλυψη επιβεβαιώθηκε και σε δείγματα ανθρώπινου εγκεφαλικού ιστού, τόσο από άτομο με Αλτσχάιμερ όσο και από άτομο χωρίς τη νόσο. Ο Νορβηγός νευροχειρουργός Per Kristian Eide εκτίμησε ότι, εφόσον τα ευρήματα επιβεβαιωθούν, ενδέχεται να αλλάξουν ουσιαστικά τον τρόπο με τον οποίο οι επιστήμονες αντιλαμβάνονται την εμφάνιση και την εξέλιξη των νευροεκφυλιστικών ασθενειών.
Αυτό σημαίνει ότι οι μέχρι σήμερα θεωρίες για το πώς ο εγκέφαλος απομακρύνει τις τοξικές πρωτεΐνες – και πώς αυτές συσσωρεύονται σε παθήσεις όπως το Αλτσχάιμερ- ίσως χρειαστεί να επανεξεταστούν, ανοίγοντας τον δρόμο για διαφορετικές θεραπευτικές προσεγγίσεις στο μέλλον.
Οι επιφυλάξεις και τα επόμενα βήματα
Ο Christopher Brown από το University of Southampton υποστηρίζει ότι οι παρατηρούμενες δομές μπορεί να οφείλονται σε τεχνουργήματα της απεικονιστικής μεθόδου, όπως μικροσκοπικές ρωγμές που δημιουργούνται κατά την επεξεργασία του ιστού.
Η ερευνητική ομάδα σχεδιάζει επιπλέον μελέτες για να επιβεβαιώσει την ύπαρξη και τη λειτουργία των δομών αυτών. Αν τα αποτελέσματα επαληθευτούν από ανεξάρτητες έρευνες, η κατανόηση του τρόπου με τον οποίο ο εγκέφαλος απομακρύνει τις τοξικές πρωτεΐνες θα μπορούσε να ανοίξει τον δρόμο για νέες θεραπευτικές προσεγγίσεις απέναντι στο Αλτσχάιμερ και άλλες νευροεκφυλιστικές διαταραχές.
