Τα μωρά γεννιούνται με μια έμφυτη αντίληψη των αριθμών, σύμφωνα με Ιταλούς επιστήμονες από το πανεπιστήμιο του Τρέντο. Σε μελέτη που είναι σε διαδικασία προδημοσίευσης, υποστηρίζουν ότι εντόπισαν για πρώτη φορά, τους εγκεφαλικούς μηχανισμούς πίσω από αυτή την ικανότητα. Ο Μάρκο Μπουιάτι, επικεφαλής της έρευνας από το Πανεπιστήμιο του Τρέντο, και οι συνάδελφοί του ήθελαν να εξετάσουν τους εγκεφαλικούς μηχανισμούς που υποστηρίζουν την έμφυτη αίσθηση των αριθμών, η οποία δεν αποκτάται μέσω της γλώσσας ή του πολιτισμού. Να απαντήσουν, δηλαδή, σε ένα ερώτημα που απασχολεί εδώ και αιώνες τη φιλοσοφία, εάν οι αριθμοί και τα μαθηματικά είναι a priori έννοιες, ανεξάρτητες δηλαδή και προϋπάρχουσες από την εμπειρία.
Στη μελέτη τους, κατέγραψαν την εγκεφαλική δραστηριότητα νεογνών ηλικίας 0-3 ημερών, χρησιμοποιώντας ηλεκτροεγκεφαλογράφημα υψηλής ακρίβειας, καθώς και μια ειδική πειραματική μέθοδο. Τα βρέφη άκουγαν ακολουθίες ήχων και ταυτόχρονα έβλεπαν οπτικά σύνολα αντικειμένων, τα οποία είτε είχαν τον ίδιο αριθμό στοιχείων με τους ήχους είτε διαφορετικό.
Η μελέτη της γνωστικής λειτουργίας στα νεογέννητα δεν είναι εύκολη, λέει ο Μπουιάτι. «Ανοίγουν τα μάτια τους για ένα ή δύο λεπτά, και αυτό είναι όλο. Είναι περίπλοκο και αργό, αλλά τόσο ικανοποιητικό όταν έχουμε αποτελέσματα». Κατά τη διάρκεια στιγμών εγρήγορσης, τα μωρά άκουγαν σε ηχογράφηση 90 δευτερολέπτων, μία φωνή που επαναλάμβανε ήχους, διατεταγμένους σε ομάδες τεσσάρων ή δώδεκα συλλαβών. «Κάτι σαν: λα, λα, λα, λα», λέει ο Μπουιάτι. Οι ερευνητές έδειχναν ταυτόχρονα στα βρέφη ένα οπτικό ερέθισμα, με τέσσερις ή δώδεκα κουκκίδες, για έως 50 δευτερόλεπτα.
Αυτό που διαπίστωσαν ήταν, ότι η ηλεκτρική δραστηριότητα στην βρεγματοκροταφική περιοχή του εγκεφάλου, η οποία αντιλαμβάνεται και οργανώνει τις αισθητηριακές πληροφορίες, μειώθηκε όταν ο αριθμός των κουκκίδων ταίριαζε με τον αριθμό των συλλαβών που λέγονταν, αλλά όχι όταν εμφανιζόταν ένας ασύμφωνος αριθμός. Σύμφωνα με τους επιστήμονες, η παρατήρηση αυτή ταιριάζει με όσα είναι γνωστά για τον ενήλικο εγκέφαλο και το φαινόμενο της «καταστολής λόγω επανάληψης», σύμφωνα με το οποίο ο εγκέφαλος αντιδρά λιγότερο έντονα, όταν επεξεργάζεται πληροφορίες που αναγνωρίζει ως ίδιες. Αυτό επιτρέπει στον εγκέφαλο να λειτουργεί πιο αποτελεσματικά, χωρίς να χρειάζεται να επεξεργάζεται κάθε επαναλαμβανόμενη πληροφορία σαν να ήταν καινούρια.
Όταν ένας ασύμφωνος αριθμός κουκκίδων με το ακουστικό ερέθισμα, παρουσιάστηκε στα μωρά, η νευρωνική τους δραστηριότητα αυξήθηκε. «Βλέποντας έναν νέο αριθμό κουκκίδων, ο εγκέφαλος απελευθερώνεται από αυτό το φαινόμενο προσαρμογής», λέει ο Μπουιάτι. «Είναι η πρώτη φορά που εντοπίζουμε έναν νευρωνικό μηχανισμό για αυτήν την έμφυτη αίσθηση των αριθμών».
Σύμφωνα με τον ίδιο, η αίσθηση των αριθμών ενός παιδιού σε ηλικία 1 έτους προβλέπει τις μαθηματικές του δεξιότητες, αρκετά χρόνια αργότερα. Η κατανόηση των εγκεφαλικών μηχανισμών που εμπλέκονται σε αυτήν την ικανότητα μπορεί να βοηθήσει τους ερευνητές να εντοπίσουν παιδιά που διατρέχουν κίνδυνο δυσαριθμησίας, μιας μαθησιακής δυσκολίας που επηρεάζει την ικανότητα ενός ατόμου να κατανοεί, να ανακαλεί ή να χρησιμοποιεί αριθμητικές πληροφορίες, υποστηρίζει ο Ιταλός επιστήμονας.
Τέλος, ο Μάρκο Μπουιάτι υποστηρίζει ότι «η μελέτη της νευρωνικής εφαρμογής της αίσθησης των αριθμών κατά τη γέννηση είναι σημαντική, επειδή αποτελεί τη βάση για την ανάπτυξη ανώτερων μαθηματικών συλλογισμών αργότερα και με περαιτέρω έρευνα, αυτό το αποτέλεσμα θα μπορούσε να βοηθήσει στο σχεδιασμό ενός πρώιμου νευρωνικού βιοδείκτη για τον κίνδυνο εμφάνισης δυσαριθμησίας».
Συμπερασματικά, η μελέτη εισάγει νέα στοιχεία για το ότι τα νεογέννητα μπορούν να αναπαριστούν την έννοια του αριθμού με έναν αφηρημένο τρόπο, ανεξάρτητα από την αισθητηριακή πηγή της πληροφορίας. Παράλληλα, ενισχύει την άποψη ότι η αντίληψη του αριθμού αποτελεί μια θεμελιώδη ικανότητα του ανθρώπινου εγκεφάλου, ήδη από τη γέννηση.
(Με πληροφορίες από New Scientist, BioRxiv)
