Στέλιος Παπαγρηγορίου – CNN Greece
Δύο τεράστια αποτυπώματα που εντόπισε ένας καθηγητής Φυσικών Επιστημών στη Βόρεια Ντακότα οδήγησαν στην πρώτη γνωστή διαδρομή βημάτων ενός Τυραννόσαυρου Ρεξ, ηλικίας 66,5 εκατομμυρίων ετών. Η ανακάλυψη που καταγράφεται ως πρωτιά για την παλαιοντολογία ξεκίνησε από δύο ασυνήθιστα μεγάλα αποτυπώματα σε μια από τις πιο γνωστές περιοχές απολιθωμάτων δεινοσαύρων στις Ηνωμένες Πολιτείες.
Ο Κεντ Χαπς, καθηγητής Φυσικών Επιστημών σε λύκειο του Κολοράντο και εθελοντής ερευνητής στο Μουσείο Φύσης και Επιστήμης του Ντένβερ, εντόπισε τον Ιούλιο του 2025 δύο ίχνη που έμελλε να οδηγήσουν στην πρώτη γνωστή διαδρομή βημάτων που αποδίδεται με βεβαιότητα σε έναν Τυραννόσαυρο Ρεξ (T. rex).
Τα αποτυπώματα βρέθηκαν στον σχηματισμό Χελ Κρικ στη Βόρεια Ντακότα, μια τεράστια γεωλογική περιοχή που εκτείνεται επίσης στη Μοντάνα, το Γουαϊόμινγκ και τη Νότια Ντακότα και είναι ιδιαίτερα πλούσια σε απολιθωμένα οστά δεινοσαύρων της Ύστερης Κρητιδικής περιόδου. Τα ίχνη, ωστόσο, είναι πολύ πιο δύσκολο να διατηρηθούν, καθώς τα ιζήματα της περιοχής συνήθως διαβρώνονται προτού αποτυπωθούν και διατηρηθούν οι πατημασιές.
Από δύο πατημασιές σε μια ολόκληρη διαδρομή
Ο Χαπς αρχικά δεν ήταν καν βέβαιος ότι αυτό που έβλεπε ήταν πραγματικά αποτύπωμα. Οι δύο πρώτες πατημασιές είχαν τρία χαρακτηριστικά δάχτυλα και παρόμοιο σχήμα με άλλα γνωστά απολιθωμένα ίχνη. Οι διαστάσεις τους, όμως, έδωσαν την πρώτη σημαντική ένδειξη: κάθε αποτύπωμα είχε μήκος περίπου 90 εκατοστά και πλάτος από 60 έως 80 εκατοστά.
Το γεγονός ότι τα αποτυπώματα ήταν μακρύτερα από ό,τι πλατιά υποδήλωνε ότι προέρχονταν πιθανότατα από σαρκοφάγο δεινόσαυρο. Το μέγεθός τους περιόριζε ακόμη περισσότερο τις πιθανότητες, καθώς στην περιοχή μόνο δύο γνωστοί δεινόσαυροι ήταν αρκετά μεγάλοι ώστε να αφήσουν ίχνη αυτού του μεγέθους: ο T. rex και ο φυτοφάγος, πάπιομορφος Εντμοντόσαυρος. Η ανατομία των ποδιών τους, όμως, ήταν διαφορετική.
Ο παλαιοντολόγος Τάιλερ Λάισον, ανώτερος επιμελητής παλαιοντολογίας σπονδυλωτών στο Μουσείο Φύσης και Επιστήμης του Ντένβερ και συντάκτης της μελέτης, θέλησε να βρει περισσότερα στοιχεία πριν καταλήξει σε συμπέρασμα. Σημείωσε ένα σημείο όπου περίμενε να υπάρχει και άλλη πατημασιά και οι ερευνητές άρχισαν να σκάβουν. Βρήκαν τελικά τρίτο και τέταρτο αποτύπωμα, ενώ το καλοκαίρι του 2026 εντόπισαν και πέμπτο. Για την ερευνητική ομάδα, η αλληλουχία αυτή επιβεβαίωσε ότι δεν επρόκειτο για μεμονωμένες πατημασιές αλλά για πραγματική διαδρομή ενός T. rex.
Τι αποκαλύπτουν τα ίχνη για τον T. rex
Η σημασία της ανακάλυψης δεν βρίσκεται μόνο στο ότι τα ίχνη ανήκουν στον πιο εμβληματικό σαρκοφάγο δεινόσαυρο. Σε αντίθεση με τα οστά, τα αποτυπώματα καταγράφουν ένα στιγμιότυπο της ζωής του ζώου: τον τρόπο με τον οποίο πατούσε, τη διαδοχή των βημάτων και την κίνησή του στο συγκεκριμένο περιβάλλον πριν από 66,5 εκατομμύρια χρόνια.
Τα τέσσερα αποτυπώματα που καταγράφηκαν στη μελέτη επέτρεψαν στους επιστήμονες να υπολογίσουν για πρώτη φορά άμεσα το μήκος διασκελισμού ενός T. rex. Η απόσταση που κάλυπτε κάθε βήμα υπολογίζεται περίπου στα τέσσερα μέτρα, ενώ η ταχύτητα βαδίσματος εκτιμάται μεταξύ 5,6 και 7 χιλιομέτρων την ώρα.
Η ταχύτητα αυτή απέχει σημαντικά από τη μέγιστη ταχύτητα που θα μπορούσε να αναπτύξει ένας T. rex. Οι επιστήμονες επισημαίνουν ότι τα αποτυπώματα δημιουργήθηκαν σε υγρό έδαφος, ενώ τα ζώα μπορούν να κινηθούν ταχύτερα σε σταθερό έδαφος. Παρ’ όλα αυτά, τα ίχνη προσφέρουν ένα είδος πληροφορίας που δεν μπορούν να δώσουν τα οστά.
Ένα «στιγμιότυπο» 66,5 εκατομμυρίων ετών
Στη συγκεκριμένη περιοχή έχουν βρεθεί δεκάδες σκελετοί T. rex, όμως μέχρι σήμερα οι επιστήμονες είχαν εντοπίσει μόλις δύο μεμονωμένα αποτυπώματα που αποδίδονταν στον συγκεκριμένο τυραννόσαυρο. Το πρώτο βρέθηκε στο Νέο Μεξικό και περιγράφηκε επιστημονικά το 1994, ενώ το δεύτερο εντοπίστηκε στη Μοντάνα και δημοσιεύθηκε το 2008. Διαδρομές βημάτων άλλων δεινοσαύρων είναι γνωστές σε διαφορετικές περιοχές, όμως για τη συγκεκριμένη χρονική περίοδο στη Βόρεια Αμερική είναι εξαιρετικά σπάνιες.
Ο παλαιοντολόγος Άντονι Ρομίλιο, ο οποίος δεν συμμετείχε στη μελέτη, χαρακτήρισε σημαντική την ανακάλυψη, επισημαίνοντας ότι ακόμη και ένα κακώς διατηρημένο ίχνος στον σχηματισμό Χελ Κρικ έχει ιδιαίτερη αξία. Όπως εξηγεί, μια διαδρομή αποτυπωμάτων καταγράφει πραγματική συμπεριφορά του ζώου, κάτι που δεν μπορούν να αποκαλύψουν τα οστά: ουσιαστικά, λίγα δευτερόλεπτα από τη ζωή του, πριν από 66,5 εκατομμύρια χρόνια.
Η μελέτη των αποτυπωμάτων δημοσιεύθηκε στις 8 Σεπτεμβρίου στο Journal of Vertebrate Paleontology. Οι ερευνητές του Μουσείου Φύσης και Επιστήμης του Ντένβερ σχεδιάζουν να μεταφέρουν τρία από τα αποτυπώματα για περαιτέρω ανάλυση, αναζητώντας ακόμη και ενδείξεις ιστών ή αποτυπωμάτων δέρματος. Η νέα ανακάλυψη μπορεί επίσης να βοηθήσει τους επιστήμονες να αναγνωρίσουν περισσότερες αντίστοιχες διαδρομές στο μέλλον.
Για τον Κεντ Χαπς, η ανακάλυψη έχει και μια ευρύτερη σημασία. Τα παράξενα σχήματα που συναντώνται στους βράχους μπορεί να κρύβουν στοιχεία για τη ζωή που υπήρχε στη Γη πριν από εκατομμύρια χρόνια. Τα ίχνη του T. rex, όπως σημειώνει, αποτελούν ίσως το πιο κοντινό πράγμα που διαθέτουμε σε μια «μηχανή του χρόνου» – ένα αποτύπωμα κίνησης που διατήρησε για 66,5 εκατομμύρια χρόνια μια στιγμή από τη ζωή ενός ζώου που εξαφανίστηκε πολύ πριν εμφανιστεί ο άνθρωπος.
A teacher spotted two unusually large footprints. They turned out to be a first for science
