Το Μητροπολιτικό Μουσείο αγόρασε τον πίνακα του Βίνσεντ βαν Γκογκ «Μάζεμα ελιάς» του 1889 για 125.000 δολάρια (108.000 ευρώ) το 1956 και τον πούλησε σε έναν Έλληνα μεγιστάνα το 1972.
Η αγωγή, η οποία αναφέρθηκε για πρώτη φορά από τους New York Times, υποστηρίζει ότι το αμερικανικό μουσείο «γνώριζε ή όφειλε να γνωρίζει ότι ο πίνακας πιθανότατα είχε λεηλατηθεί από Ναζί». Οι κληρονόμοι πίσω από την αξίωση ζητούν τώρα την επιστροφή του πίνακα και αποζημίωση.
- Οι ενάγοντες είναι απόγονοι της Χέντβιγκ και του Φρέντερικ Στερν, ενός γερμανικού ζευγαριού από το Μόναχο που αγόρασαν για πρώτη φορά το «Olive Picking» το 1935.
Οι Στερν αναγκάστηκαν να εγκαταλείψουν τη Γερμανία για τις Ηνωμένες Πολιτείες με τα έξι παιδιά τους ένα χρόνο αργότερα, εν μέσω αυξανόμενων διώξεων κατά των Εβραίων από τους Ναζί. Αλλά η αγωγή ισχυρίζεται ότι τους εμποδίστηκε να πάρουν μαζί τους το έργο τέχνης. Αντ’ αυτού, οι ναζιστικές αρχές το κήρυξαν «γερμανική πολιτιστική περιουσία».
Πωλήθηκε το 1938 για λογαριασμό των Στερν, αλλά οι Ναζί κατάσχεσαν τα κέρδη, σύμφωνα με την αγωγή που κατατέθηκε τη Δευτέρα σε ομοσπονδιακό περιφερειακό δικαστήριο στο Μανχάταν.
Ο πίνακας έφτασε στις Ηνωμένες Πολιτείες μετά το τέλος του Β’ Παγκοσμίου Πολέμου, όπου αγοράστηκε από τον Βίνσεντ Άστορ, έναν εξέχοντα επιχειρηματία και φιλάνθρωπο, προτού πουληθεί στο Μητροπολιτικό Μουσείο.
- Το ίδρυμα της Νέας Υόρκης το πούλησε στον Έλληνα μεγιστάνα Βασίλειο Γουλανδρή και τη σύζυγό του Ελίζα. Ο πίνακας εκτίθεται επί του παρόντος σε μουσείο της Αθήνας που λειτουργεί από το ομώνυμο ίδρυμα του ζευγαριού. Η αξία του ξεπερνά τα 75.000 δολάρια (64.800 ευρώ), σύμφωνα με δικαστικά έγγραφα.
Στην ιστοσελίδα του ιδρύματος, η ενότητα που είναι αφιερωμένη στην προέλευση του καμβά διαφεύγει της ιδιοκτησίας του μεταξύ 1924 και 1948, χωρίς καμία αναφορά στους Στερν. Η αγωγή υποστηρίζει ότι η συναλλαγή του 1972 επιβλέπονταν από τον Θεόδωρο Ρουσσώ τον νεότερο, τον επιμελητή ευρωπαϊκών έργων ζωγραφικής του Μητροπολιτικού Μουσείου.
«Κρίσιμο είναι ότι ο Ρουσσώ ήταν επίσης ένας από τους κορυφαίους ειδικούς στον κόσμο στη λεηλασία έργων τέχνης από τους Ναζί», αναφέρει η αγωγή. «Ο Ρουσσώ δεν έκανε καμία ενέργεια για να βεβαιώσει τον εαυτό του ή το Μητροπολιτικό Μουσείο για οτιδήποτε σχετικά με τις μεταφορές του Πίνακα από ή εντός της Γερμανίας κατά τη διάρκεια του πολέμου».
- Οι ενάγοντες είχαν καταθέσει προηγουμένως παρόμοια αγωγή σε δικαστήριο της Καλιφόρνια το 2022, αλλά αυτή απορρίφθηκε το 2024, αφού το δικαστήριο δήλωσε ότι δεν είχε δικαιοδοσία επί του θέματος.
«Στις δεκαετίες που ακολούθησαν το τέλος του Β’ Παγκοσμίου Πολέμου, αυτός ο πίνακας που λεηλατήθηκε από τους Ναζί έχει επανειλημμένα και κρυφά διακινηθεί, αγοραστεί και πωληθεί εντός και εκτός της Νέας Υόρκης», ανέφεραν οι δικηγόροι των κληρονόμων στην κατάθεση.
Το Μητροπολιτικό Μουσείο έχει επανειλημμένα δηλώσει ότι δεν γνώριζε τη σχέση του έργου τέχνης με την οικογένεια Στερν.
«Σε απάντηση στη συστηματική, εκτεταμένη λεηλασία από το ναζιστικό καθεστώς, η προέλευση των έργων που άλλαξαν χέρια στην κατεχόμενη από τη Γερμανία Ευρώπη κατά τη ναζιστική εποχή αποτελεί εδώ και καιρό πεδίο ιδιαίτερης εστίασης για το Μητροπολιτικό Μουσείο», αναφέρει το μουσείο στην ιστοσελίδα του.
Το Ίδρυμα Βασίλη και Ελίζας Γουλανδρή απέρριψε επίσης τους ισχυρισμούς ότι είχε αποκρύψει μέρος της ιστορίας του πίνακα, λέγοντας ότι η αγωγή επιχειρεί να το «σκιάσει».
Πηγή Euronews [Jewish heirs sue Met Museum and Greek foundation over Nazi-looted Van Gogh painting]
