Σε αυξημένη επιφυλακή βρίσκονται οι υγειονομικές και αυτοδιοικητικές αρχές εξαιτίας της έντονης κυκλοφορίας του ιού του Δυτικού Νείλου, με την Αττική να αποτελεί το βασικό επίκεντρο της φετινής περιόδου μετάδοσης. Νέα περιστατικά εντοπίζονται σε δήμους των βορείων, ανατολικών και νοτίων προαστίων, ενώ ο Εθνικός Οργανισμός Δημόσιας Υγείας προειδοποιεί ότι η αύξηση αναμένεται να συνεχιστεί κατά το δεύτερο μισό του Αυγούστου.
Ο τελευταίος επίσημος εβδομαδιαίος απολογισμός του ΕΟΔΥ, με δεδομένα έως τις 5 Αυγούστου, καταγράφει 65 εγχώρια κρούσματα και έξι θανάτους. Δύο νεότερα περιστατικά, τα οποία εντοπίστηκαν στον Άλιμο και στο Ελληνικό–Αργυρούπολη, ανεβάζουν σύμφωνα με νεότερες πληροφορίες τον συνολικό αριθμό στα 67. Τα δύο αυτά κρούσματα δεν έχουν ακόμη ενσωματωθεί σε νέα εβδομαδιαία επιδημιολογική έκθεση του Οργανισμού.
Είκοσι ασθενείς στα νοσοκομεία, οι οκτώ σε ΜΕΘ
Από τα 65 εγχώρια κρούσματα που περιλαμβάνονται στην έκθεση του ΕΟΔΥ της 5ης Αυγούστου, τα 54 παρουσίασαν εκδηλώσεις από το Κεντρικό Νευρικό Σύστημα, όπως εγκεφαλίτιδα, μηνιγγίτιδα, μηνιγγοεγκεφαλίτιδα ή οξεία χαλαρή παράλυση. Τα υπόλοιπα 11 κρούσματα είχαν ηπιότερη κλινική εικόνα ή δεν παρουσίασαν νευρολογικές εκδηλώσεις.
Μέσα σε μία εβδομάδα δηλώθηκαν 23 νέα εγχώρια περιστατικά, γεγονός που δείχνει την ταχύτητα με την οποία εξελίσσεται η φετινή περίοδος μετάδοσης. Είκοσι ασθενείς παρέμεναν στα νοσοκομεία, από τους οποίους οι 12 νοσηλεύονταν σε απλές κλινικές και οι οκτώ σε Μονάδες Εντατικής Θεραπείας. Συνολικά 38 ασθενείς είχαν λάβει εξιτήριο, ενώ ένας δεν χρειάστηκε νοσηλεία.
Οι έξι θάνατοι αφορούν ανθρώπους ηλικίας άνω των 65 ετών που εμφάνισαν προσβολή του Κεντρικού Νευρικού Συστήματος. Η διάμεση ηλικία των θανόντων ήταν τα 79 έτη, με ηλικιακό εύρος από 66 έως 91 ετών. Η διάμεση ηλικία όλων των ασθενών με νευρολογικές εκδηλώσεις ήταν τα 70 έτη, αν και το νεότερο περιστατικό αυτής της κατηγορίας αφορούσε ασθενή 19 ετών.
Τα στοιχεία αυτά δεν σημαίνουν ότι η πλειονότητα όσων μολύνονται νοσεί σοβαρά. Τα σοβαρά περιστατικά είναι εκείνα που διαγιγνώσκονται ευκολότερα και οδηγούνται συχνότερα στο νοσοκομείο. Σύμφωνα με τον ΕΟΔΥ, σε κάθε καταγεγραμμένο κρούσμα με προσβολή του Κεντρικού Νευρικού Συστήματος μπορεί να αντιστοιχούν περίπου 140 μολυνθέντες με ήπια συμπτώματα ή χωρίς κανένα σύμπτωμα.
Από τα Μεσόγεια έως τα νότια και βόρεια προάστια
Η μεγαλύτερη συγκέντρωση κρουσμάτων καταγράφεται στην Ανατολική Αττική. Με βάση τα επίσημα στοιχεία έως τις 5 Αυγούστου, περιστατικά είχαν εντοπιστεί στους Δήμους Σπάτων–Αρτέμιδος, Παλλήνης, Μαρκοπούλου Μεσογαίας, Κρωπίας, Λαυρεωτικής, Βάρης–Βούλας–Βουλιαγμένης, Παιανίας, Ραφήνας–Πικερμίου, Αχαρνών και Μαραθώνα.
Τα περισσότερα περιστατικά είχαν καταγραφεί στον Δήμο Σπάτων–Αρτέμιδος, με 11 ασθενείς, και ακολουθούσαν το Μαρκόπουλο Μεσογαίας με επτά και η Παλλήνη με πέντε. Στα βόρεια προάστια είχαν εμφανιστεί κρούσματα στην Αγία Παρασκευή, στο Χαλάνδρι, στη Νέα Ιωνία και στον Δήμο Παπάγου–Χολαργού. Στον Κεντρικό Τομέα είχαν καταγραφεί περιστατικά σε δημοτικές κοινότητες της Αθήνας και στην Ηλιούπολη, ενώ στον Νότιο Τομέα κρούσματα είχαν εντοπιστεί στη Γλυφάδα. Στη Δυτική Αττική είχε επηρεαστεί ο Δήμος Φυλής.
Τα νεότερα δεδομένα που χρησιμοποίησε το Εθνικό Κέντρο Αιμοδοσίας στις 7 Αυγούστου διευρύνουν ακόμη περισσότερο τον χάρτη. Ως νέες επηρεαζόμενες περιοχές προστέθηκαν η Πεντέλη, η Λυκόβρυση–Πεύκη, τα Βριλήσσια, το Μαρούσι, ο Άλιμος και το Ελληνικό–Αργυρούπολη. Η Κηφισιά χαρακτηρίστηκε περιοχή υψηλού κινδύνου.
Γιατί τα μέτρα αφορούν ολόκληρη την Αττική
Παρότι τα επιβεβαιωμένα περιστατικά δεν καλύπτουν κάθε δήμο, τα μέτρα για την ασφάλεια του αίματος έχουν επεκταθεί σε ολόκληρη την Περιφέρεια Αττικής. Όλες οι μονάδες αίματος που συλλέγονται από αιμοδότες οι οποίοι κατοικούν ή εργάζονται στην Αττική ελέγχονται με μοριακές τεχνικές NAT για τον ιό του Δυτικού Νείλου.
Στη Γλυφάδα πραγματοποιήθηκαν έκτακτοι ψεκασμοί μετά την καταγραφή περιστατικών, με τις παρεμβάσεις να επικεντρώνονται σε σημεία όπου υπάρχουν λιμνάζοντα νερά και αυξημένοι πληθυσμοί κουνουπιών. Οι ψεκασμοί λειτουργούν συμπληρωματικά προς τις προνυμφοκτονίες που πραγματοποιούνται από την άνοιξη. Αντίστοιχες στοχευμένες δράσεις προβλέπονται και σε άλλους επηρεαζόμενους δήμους.
Ο ΕΟΔΥ είχε προειδοποιήσει ήδη από τις 30 Ιουλίου για «ιδιαίτερα έντονη κυκλοφορία» του ιού στην Αττική. Τότε είχαν καταγραφεί 42 εγχώρια περιστατικά σε όλη τη χώρα, εκ των οποίων τα 35 στο λεκανοπέδιο. Μέσα σε μία εβδομάδα ο πανελλαδικός αριθμός αυξήθηκε στα 65, ενώ η προσθήκη νέων επηρεαζόμενων δήμων δείχνει ότι ο ιός έχει εισέλθει στον πυκνό αστικό ιστό.
Πώς μεταδίδεται ο ιός
Ο ιός του Δυτικού Νείλου μεταδίδεται κυρίως με το τσίμπημα μολυσμένου κοινού κουνουπιού, συνήθως του γένους Culex. Η φυσική δεξαμενή του ιού είναι τα πτηνά. Τα κουνούπια μολύνονται όταν τρέφονται από μολυσμένα πτηνά και στη συνέχεια μπορούν να μεταδώσουν τον ιό σε ανθρώπους και άλογα. Ο άνθρωπος θεωρείται «αδιέξοδος ξενιστής», καθώς η συγκέντρωση του ιού στο αίμα του δεν είναι αρκετή για να μολύνει ένα άλλο κουνούπι. Ο ιός δεν μεταδίδεται από άνθρωπο σε άνθρωπο με την κοινωνική ή σεξουαλική επαφή, το άγγιγμα ή το φιλί.
Πότε εμφανίζονται τα συμπτώματα
Τα συμπτώματα δεν εμφανίζονται αμέσως μετά το τσίμπημα. Σύμφωνα με τον ΕΟΔΥ, ο χρόνος επώασης κυμαίνεται συνήθως από δύο έως 14 ημέρες.
Περίπου το 80% των ανθρώπων που μολύνονται δεν εμφανίζει κανένα σύμπτωμα. Περίπου ένας στους πέντε μπορεί να παρουσιάσει ήπια μορφή της νόσου, με πυρετό, πονοκέφαλο, αδυναμία, έντονη κόπωση, μυαλγίες, αρθραλγίες, ναυτία, εμετούς, διάρροια, ανορεξία, κοιλιακό πόνο, εξάνθημα ή διόγκωση των λεμφαδένων.
Στην ήπια μορφή, τα συμπτώματα συνήθως υποχωρούν μέσα σε τρεις έως έξι ημέρες. Η κόπωση, ο πονοκέφαλος, οι μυαλγίες και οι δυσκολίες συγκέντρωσης μπορεί σε ορισμένους ασθενείς να επιμείνουν για εβδομάδες ή ακόμη και μήνες.
Λιγότεροι από έναν στους 100 μολυνθέντες εμφανίζουν σοβαρή νόσο με προσβολή του Κεντρικού Νευρικού Συστήματος. Τα προειδοποιητικά σημάδια περιλαμβάνουν υψηλό πυρετό, έντονο πονοκέφαλο, δυσκαμψία στον αυχένα, υπνηλία, αποπροσανατολισμό, σύγχυση, αστάθεια, δυσκολία στη βάδιση, τρέμουλο, σπασμούς, μυϊκή αδυναμία, διαταραχές όρασης ή παράλυση. Σε αυτές τις περιπτώσεις απαιτείται άμεση ιατρική αξιολόγηση.
Μεγαλύτερο κίνδυνο σοβαρής νόσου αντιμετωπίζουν οι άνθρωποι άνω των 50 ετών και ιδιαίτερα οι ηλικιωμένοι, τα ανοσοκατεσταλμένα άτομα και όσοι πάσχουν από χρόνια νοσήματα. Σοβαρή νόσος, πάντως, μπορεί να εμφανιστεί και σε νεότερες ηλικίες.
Δεν υπάρχει διαθέσιμο εμβόλιο για τον άνθρωπο ούτε ειδική αντιική θεραπεία.
Στις ήπιες περιπτώσεις αντιμετωπίζονται τα συμπτώματα, ενώ οι ασθενείς με νευρολογικές επιπλοκές μπορεί να χρειαστούν νοσηλεία και υποστηρικτική θεραπεία σε ΜΕΘ.
Τα μέτρα προστασίας
Η πρόληψη βασίζεται στην αποφυγή των τσιμπημάτων και στον περιορισμό των σημείων όπου αναπαράγονται τα κουνούπια. Ο ΕΟΔΥ συστήνει τη χρήση εγκεκριμένων εντομοαπωθητικών σε ακάλυπτο δέρμα και πάνω από τα ρούχα, καθώς και μακριά, ανοιχτόχρωμα ενδύματα, ιδιαίτερα από το σούρουπο έως τις πρωινές ώρες.
Στα σπίτια πρέπει να χρησιμοποιούνται σίτες, κουνουπιέρες, ανεμιστήρες ή κλιματιστικά και, όπου χρειάζεται, εντομοκτόνα χώρου σύμφωνα με τις οδηγίες χρήσης. Τα στάσιμα νερά πρέπει να απομακρύνονται από πιατάκια γλαστρών, κουβάδες, ποτιστήρια, υδρορροές, παλιά ελαστικά και ανοικτά δοχεία, καθώς ακόμη και μικρή ποσότητα νερού μπορεί να αποτελέσει εστία αναπαραγωγής.
Ο ΕΟΔΥ επισημαίνει ότι τα κρούσματα συνήθως κορυφώνονται από τα μέσα Αυγούστου έως τις αρχές Σεπτεμβρίου. Η εμφάνιση νέων περιστατικών τις επόμενες εβδομάδες θεωρείται αναμενόμενη και μπορεί να αφορά τόσο περιοχές όπου ο ιός κυκλοφορεί ήδη όσο και νέους δήμους.
