Του ΑΥΓΟΥΣΤΙΝΟΥ (Ντίνου) ΑΥΓΟΥΣΤΗ*, Λάρισα
Διακόσια πέντε χρόνια πέρασαν από εκείνη την ευλογημένη μέρα που οι σκλάβοι πήραν την τύχη τους στα δικά τους χέρια και ξεκίνησαν έναν σκληρό αγώνα για να αποτινάξουν τον Οθωμανικό ζυγό!
Είχαν προηγηθεί 123 αποτυχημένες μικρές και μεγάλες επαναστάσεις στο διάβα πέντε αιώνων κατά του Τούρκου δυνάστη. Σε τούτον τον υπέρ πάντων αγώνα Λευτεριάς των Πανελλήνιων, παρούσα όπως σε κάθε εθνικό προσκλητήριο και η Κύπρος με τα παιδιά της να πολεμούν μαζί με όλους τους αδελφούς Έλληνες για μια λεύτερη Ελληνική Πατρίδα.
Η συμμετοχή της Κύπρου στην Ελληνική Επανάσταση του 1821 ήταν σημαντική, αν και συχνά παραγνωρισμένη. Στο μακρύ διάστημα της οθωμανικής τυραννίας αλλά και τα χρόνια της επανασύστασης, η Κύπρος, ως ακρότατο φυσικό σύνορο του ελληνισμού, μοιράζεται την τύχη του υπόδουλου γένους αλλά και τους κοινούς αγώνες του για ελευθερία.
Βελιγράδι, Ιούνιος του 1798. Ο Ιωάννης Καρατζάς από τη Λευκωσία, θα ακολουθήσει το Δάσκαλό του Ρήγα Βελεστινλή και όλους τους συντρόφους του μέχρι τέλους στο φρικτό μαρτύριο. Το παράδειγμα του Ιωάννη Καρατζά Θα ακολουθήσουν κι άλλοι πολλοί.
- Σκορπισμένοι παντού σε όλα τα σκλαβωμένα εδάφη οι Έλληνες της Κύπρου, μετέχουν ενεργώς στη δημιουργία των συνθηκών για τη δημιουργία της Φιλικής Εταιρείας η οποία, παρά τις τεράστιες δυσκολίες, οργάνωσε το δίκτυο των Ελλήνων για τον Αγώνα του 1821.
Το 1818 ο Ηπειρώτης Δημήτριος Ύπατρος θα φθάσει στην Κύπρο και θα μυήσει στη Φιλική Εταιρεία τον Αρχιεπίσκοπο Κυπριανό. Το παράδειγμα του Κυπριανού θα ακολουθήσουν και άλλοι κληρικοί και πρόκριτοι του νησιού.
Ο ίδιος ο Αλέξανδρος Υψηλάντης θα στείλει στον Κυπριανό γράμμα, ζητώντας του να επισπεύσει τη βοήθεια που υποσχέθηκε: «… Ο φιλογενέστατος κύριος Δημήτριος Ύπατρος με εβεβαίωσε περί της γενναίας συνεισφοράς… την οποίαν η υμετέρα Μακαριότης υπεσχέθη προς αυτόν διά το σχολείον (συνθηματικό της Επανάστασης) της Πελοποννήσου… έναρξις του Σχολείου εγγίζει…».
Τον Απρίλιο του 1821, πέφτουν στα χέρια των Τούρκων στη Λάρνακα προκηρύξεις με επαναστατικό περιεχόμενο. Στις 9 Ιουλίου 1821, ο Κουτσούκ Μεχμέτ, κατ’ εντολήν του σουλτάνου, ξεκινά εκτεταμένες σφαγές και απαγχονισμούς.
- Πρώτος απαγχονίζεται στην Πλατεία του Σεραγίου στη Λευκωσία, ο Αρχιεπίσκοπος Κυπριανός και λίγα λεπτά μετά, αποκεφαλίζονται οι Μητροπολίτες Πάφου, Κιτίου και Κυρηνείας. Οι εκτελέσεις συνεχίζονται ως τις 14 Ιουλίου με αποτέλεσμα τη δολοφονία 486 Ελλήνων. 62 χωριά και συνοικισμοί εξαφανίζονται ολοκληρωτικά, ενώ πολλές εκκλησίες μετατρέπονται σε τζαμιά και στάβλους.
Το πογκρόμ των εκτελέσεων δεν θα σταματήσει την ορμή των σκλάβων. Εκατοντάδες εθελοντές εγκαταλείπουν την Κύπρο για να δώσουν βροντερό παρών, στον πανελλήνιο απελευθερωτικό αγώνα. Πολλοί εκποίησαν τις περιουσίες τους για τους σκοπούς της επανάστασης. Ο Κανάρης φθάνει συχνά με τα καράβια του στις ακτές της Κερύνειας και επιστρέφει φορτωμένος με πολεμιστές και κάθε είδους υλική βοήθεια.
- Οι Κύπριοι εθελοντές εντάσσονται σε διάφορα στρατιωτικά σώματα και δημιουργούν τον δικό τους λόχο με λάβαρο φτιαγμένο από λευκό και γαλανό πανί με ένα μεγάλο σταυρό στη μέση στο οποίο αναγράφεται: «ΣΗΜΕΑ ΕΛΗΝΗΚΙ ΠΑΤΡΗΣ ΚΥΠΡΟΥ».
Συγκλονιστικές είναι οι έγγραφες μαρτυρίες κορυφαίων ηγετών και οπλαρχηγών της επανάστασης όπως των Κολοκοτρώνη, Νικηταρά, Μακρυγιάννη, Κανάρη, Νοταρά, Γιατράκου και πλήθος άλλων, μέσα από τις οποίες υμνούνται οι Έλληνες Κύπριοι που ήρθαν το 1821 και πολέμησαν παντού στην επαναστατημένη Πατρίδα.
