Μερικές φορές, οι απαντήσεις στα μεγάλα αινίγματα της επιστήμης βρίσκονται σε ένα ξεχασμένο σημειωματάριο στο βάθος ενός συρταριού. Το 2023, μια ομάδα από το Πανεπιστήμιο του Οτάγκο στη Νέα Ζηλανδία αναγκάστηκε να παγώσει τη μελέτη ενός σπάνιου θαλάσσιου απολιθώματος λόγω έλλειψης πληροφοριών. Είχαν το εύρημα, αλλά δεν γνώριζαν πώς, πού και υπό ποιες ακριβώς συνθήκες είχε εντοπιστεί. Τώρα, η έρευνα αυτή δημοσιεύτηκε τελικά στο επιστημονικό περιοδικό New Zealand Journal of Geology and Geophysics, χάρη στην εμφάνιση κάποιων παλιών τετραδίων.
Ένα ημερολόγιο 55 εκατ. χρόνων που έφερε στο «φως» μία σπάνια αποκάλυψη
Ο άνθρωπος που είχε κάνει την αρχική ανακάλυψη, ο παλαιοντολόγος Ρίτσαρντ Κέλερ, είχε πεθάνει χρόνια πριν και τα ημερολόγια πεδίου του θεωρούνταν χαμένα. Η κατάσταση ξεκαθάρισε όταν ο γιος του Κέλερ, φοιτητής στο ίδιο πανεπιστήμιο, βρήκε τις παλιές σημειώσεις του πατέρα του ενώ τακτοποιούσε τα πράγματά του. Μόλις έμαθε για την εν εξελίξει έρευνα, τις δώρισε στο ίδρυμα, παρέχοντας τα απαραίτητα δεδομένα για την ολοκλήρωση του έργου.
Χάρη σε αυτές τις σημειώσεις, η ομάδα υπό την καθηγήτρια Ντάφνι Λι έμαθε τις λεπτομέρειες της αποστολής. Τα στοιχεία αποκάλυψαν ότι, το 1999, ο Κέλερ εξερευνούσε το απομακρυσμένο νησί Πιτ όταν εντόπισε ένα ασυνήθιστο δείγμα ενσωματωμένο στα τοιχώματα ενός γκρεμού. Δεν επρόκειτο για ένα απλό επίπεδο αποτύπωμα στον βράχο, αλλά για ένα τρισδιάστατο απολιθωμένο ψάρι που χρονολογείται πριν από περίπου 55 εκατομμύρια χρόνια.
Το επίπεδο διατήρησής του ήταν τόσο υψηλό που επέτρεπε να διακριθούν τα ξεχωριστά λέπια και το ακριβές σχήμα των πτερυγίων του. Ο Κέλερ αφαίρεσε το κομμάτι του βράχου και το μετέφερε στο τμήμα Γεωλογίας του πανεπιστημίου. Εκεί, ένας άλλος ειδικός καθάρισε και προετοίμασε σχολαστικά το εύρημα, όμως μετά από αυτή την αρχική εργασία, το απολίθωμα κατέληξε στην αποθήκη και η έρευνα σταμάτησε για χρόνια.
Το μυστήριο ενός άθικτου θηρευτή
Με την προέλευση του απολιθώματος να έχει πλέον διευκρινιστεί, οι ερευνητές ταξινόμησαν το νέο είδος ως Ikawaihere koehleri, προς τιμήν του δημιουργού της ανακάλυψης. Τα αποτελέσματα δείχνουν ότι πρόκειται για το πρώτο αρπακτικό οστεώδες ψάρι εκείνης της εποχής που τεκμηριώνεται σε έδαφος της Νέας Ζηλανδίας. Ήταν ένα ζώο με στιβαρό σώμα και μεγάλο στόμα στραμμένο προς τα πάνω, μια ανατομία που αποδεικνύει ότι παγίδευε τα θηράματά του για να τα καταπιεί ολόκληρα.
Πέρα από την αξία του είδους, οι συνθήκες υπό τις οποίες διατηρήθηκε συνεχίζουν να εκπλήσσουν την επιστημονική κοινότητα. Είναι εξαιρετικά σπάνιο για τα υπολείμματα ενός τέτοιου ψαριού να παραμένουν ανέπαφα χωρίς να έχουν φαγωθεί από άλλα θαλάσσια ζώα. Παρατηρώντας μόνο ελάχιστα σημάδια αποσύνθεσης από βακτήρια, οι ειδικοί συμπεραίνουν ότι το ζώο θάφτηκε σχεδόν αμέσως ή ότι τα θαλάσσια ρεύματα το παρέσυραν σε πολύ κρύα νερά πριν ξεκινήσει η αποσύνθεσή του.
