Κατά των επικίνδυνων επεμβάσεων στην Πετρέζα, το φυσικό πλημμυρικό πεδίο του Μεγάλου Ρέματος Ραφήνας, οι οποίες περιορίζουν ή καταργούν τις φυσικές λειτουργίες του πλημμυρικού πεδίου, όπως η ευθυγράμμιση ή / και η εκβάθυνση της κοίτης και η πλήρης αποψίλωση της παρόχθιας βλάστησης, τάσσεται σε γνωμοδότησή του το Ελληνικό Κέντρο Θαλάσσιων Ερευνών (ΕΛΚΕΘΕ), αρμόδιος ερευνητικός φορέας για τα ύδατα.
Σύμφωνα με το ΕΛΚΕΘΕ, οι παρεμβάσεις αυτές αντιβαίνουν στα βέλτιστα δεδομένα για τη διαχείριση των πλημμυρών και την προσαρμογή στην κλιματική αλλαγή και ενδέχεται να αυξήσουν τον πλημμυρικό κίνδυνο κατάντη, δηλαδή στη Ραφήνα, και να οδηγήσουν σε απώλεια πολύτιμων οικοσυστημικών υπηρεσιών και σε μείωση της φυσικής ανθεκτικότητας του ποτάμιου συστήματος.
Οι διαπιστώσεις του ΕΛΚΕΘΕ έπονται της ανακοίνωσης 11 περιβαλλοντικών οργανώσεων που, στις αρχές Ιουνίου, κατήγγειλαν ότι οι επικίνδυνες παρεμβάσεις στο φυσικό πλημμυρικό πεδίο της Πετρέζας απειλούν την ασφάλεια της περιοχής και την υδρολογική ισορροπία («Μεγάλο Ρέμα Ραφήνας: Ερασιτεχνισμοί που γεννούν πλημμύρες – Τι καταγγέλλουν 11 περιβαλλοντικές οργανώσεις», «Εφ.Συν.», 13/6/2026).
Φυσικές διεργασίες
Το πλημμυρικό πεδίο της Πετρέζας του Μεγάλου Ρέματος συγκαταλέγεται στις ελάχιστες περιοχές της Αττικής όπου οι φυσικές διεργασίες ποταμού – πλημμυρικής πεδιάδας εξακολουθούν να διατηρούνται σε μεγάλο βαθμό. Η περιοχή φιλοξενεί εξαιρετικά σημαντική βιοποικιλότητα, μεταξύ άλλων, με μικρές παρόχθιες συστάδες ιτιάς, που έχουν καταστεί πλέον ιδιαίτερα σπάνιες στην Αττική, με επιβεβαιωμένη παρουσία αξιόλογων πληθυσμών του ευρωπαϊκού χελιού, ενός είδους που χαρακτηρίζεται ως «κρισίμως κινδυνεύον» κ.ά. Κατά το ΕΛΚΕΘΕ, η διατήρηση της φυσικής υδρομορφολογίας και της σύνδεσης του ποταμού με την πλημμυρική του πεδιάδα και το τοπίο αποτελεί βασική προϋπόθεση για τη διατήρηση αυτής της μοναδικής βιοποικιλότητας και των πολύτιμων οικολογικών λειτουργιών που επιτελεί.
Μη αναστρέψιμες
Όσον αφορά τη συμβατότητα με την Οδηγία Πλαίσιο για τα Ύδατα 2000/60, κατά το ΕΛΚΕΘΕ δημιουργείται κίνδυνος μη αναστρέψιμων καταστάσεων. Κι αυτό γιατί σύμφωνα με τη 2η Αναθεώρηση των Σχεδίων Διαχείρισης Λεκάνης Απορροής Ποταμών της Αττικής, στην Αττική δεν έχει χορηγηθεί καμία εξαίρεση από την πρωταρχική υποχρέωση της μη υποβάθμισης των υδάτων για νέες υδρομορφολογικές αλλοιώσεις (άρθρο 4, παρ.7 Οδηγίας Πλαίσιο για τα Υδατα). Μάλιστα, στην περίπτωση του ποταμού Ερασίνου, ο Μηχανισμός Καταγγελιών της Ευρωπαϊκής Τράπεζας Επενδύσεων διαπίστωσε την παραβίαση του προαναφερόμενου άρθρου.
Ασυμβατότητα υφίσταται και σε σχέση με την Οδηγία για τις Πλημμύρες 2007/60/ΕΚ και το σύγχρονο διεθνές και ενωσιακό κεκτημένο για τη διαχείριση των πλημμυρών και την προσαρμογή στην κλιματική αλλαγή, που κατά το ΕΛΚΕΘΕ επιβάλλουν τη διατήρηση της φυσικής λειτουργίας της πλημμυρικής πεδιάδας της Πετρέζας. Αλλωστε, η σύγχρονη ευρωπαϊκή πολιτική για τη διαχείριση του πλημμυρικού κινδύνου έχει μετατοπισθεί σημαντικά από τις παρωχημένες αποκλειστικά τεχνικές παρεμβάσεις («γκρίζες λύσεις») προς ολοκληρωμένες προσεγγίσεις («Λύσεις βασισμένες στη Φύση»), που αξιοποιούν τη φυσική ανάσχεση των πλημμυρικών παροχών, τη διατήρηση της παρόχθιας βλάστησης και τη λειτουργία των πλημμυρικών πεδίων ως χώρων προσωρινής αποθήκευσης των υδάτων.
«Γκρίζες» λύσεις
Εξάλλου, σύμφωνα με την πιο πρόσφατη έκθεση της Διακυβερνητικής Επιτροπής για την Κλιματική Αλλαγή του ΟΗΕ (2023), τα αντιπλημμυρικά έργα «αυστηρής άμυνας» (δηλαδή με δομικές «γκρίζες» λύσεις, π.χ., φράγματα, διευθετήσεις, στενά αναχώματα) αποτελούν σοβαρή μορφή δυσπροσαρμογής στην κλιματική αλλαγή, διότι περιορίζουν τον χώρο για φυσικές διεργασίες και υποβαθμίζουν, αντικαθιστούν ή κατακερματίζουν τα οικοσυστήματα, μειώνοντας έτσι την ανθεκτικότητά τους στην κλιματική αλλαγή και την ικανότητά τους να παρέχουν οικοσυστημικές υπηρεσίες για προσαρμογή. Αυτή είναι η προσέγγιση και του Ευρωπαϊκού Οργανισμού για το Περιβάλλον.
Κατά τη γνώμη των ειδικών επιστημόνων του ΕΚΛΕΘΕ, οι υπό υλοποίηση επεμβάσεις στο φυσικό πλημμυρικό πεδίο της Πετρέζας, που περιορίζουν ή καταργούν τη φυσική πλημμυρική λειτουργία του, κρίνεται επιστημονικά σκόπιμο να επανεξεταστούν με βάση την υποχρέωση δέουσας επιμέλειας υπό το φως των σύγχρονων και βέλτιστων δεδομένων για την προσαρμογή στην κλιματική αλλαγή και να μην υλοποιηθούν χωρίς να υπάρξει ιδιαίτερα τεκμηριωμένη αξιολόγηση ως προς την αναγκαιότητα, την αποτελεσματικότητα και τις περιβαλλοντικές και κλιματικές συνέπειές τους. Το ίδιο ισχύει και για το έργο διευθέτησης του Μεγάλου Ρέματος Ραφήνας στο σύνολό του.
Πηγή: Η ΕΦΗΜΕΡΙΔΑ ΤΩΝ ΣΥΝΤΑΚΤΩΝ
