Ένα άγνωστο μέχρι σήμερα είδος δεινοσαύρου, που έμοιαζε με γιγάντια κότα, είχε κεφάλι που θύμιζε παπαγάλο και φαίνεται ότι τρεφόταν κυρίως με φρούτα, ανακάλυψαν παλαιοντολόγοι στις Ηνωμένες Πολιτείες, ρίχνοντας νέο φως στις διατροφικές συνήθειες των προϊστορικών ζώων.
Ο δεινόσαυρος, που ονομάστηκε Infernogallus jamesi, έζησε πριν από περίπου 66 εκατομμύρια χρόνια, προς το τέλος της Κρητιδικής περιόδου, λίγο πριν από τη μαζική εξαφάνιση των μη πτηνών δεινοσαύρων. Η ανακάλυψη θεωρείται ιδιαίτερα σημαντική, καθώς οι επιστήμονες εντόπισαν για πρώτη φορά τόσο ισχυρές ανατομικές ενδείξεις ότι ένας δεινόσαυρος είχε προσαρμοστεί στην κατανάλωση φρούτων. Η σχετική μελέτη δημοσιεύθηκε στην επιστημονική επιθεώρηση Nature Communications.
Η «κότα της κόλασης» που ζούσε δίπλα στον Τυραννόσαυρο
Το όνομα Infernogallus σημαίνει «όρνιθα της κόλασης» και προέρχεται από την εμφάνιση του ζώου, αλλά και από την περιοχή όπου εντοπίστηκαν τα απολιθώματά του. Πρόκειται για τον γεωλογικό σχηματισμό Hell Creek, που εκτείνεται στις αμερικανικές πολιτείες Μοντάνα, Γουαϊόμινγκ, Βόρεια και Νότια Ντακότα και έχει αποκαλύψει ορισμένα από τα σημαντικότερα απολιθώματα δεινοσαύρων στον κόσμο. Τα απολιθώματα του νέου είδους βρέθηκαν στη Μοντάνα και τη Βόρεια Ντακότα.
Ο Infernogallus jamesi είχε μήκος περίπου 1,5 μέτρο και βάρος 11,3 κιλά, με σώμα που θύμιζε μεγάλο πτηνό και χαρακτηριστικό ράμφος χωρίς δόντια. Ζούσε σε ένα υποτροπικό παράκτιο περιβάλλον με πλημμυρικές πεδιάδες, όπου συνυπήρχε με μερικούς από τους διασημότερους δεινοσαύρους, όπως ο Τυραννόσαυρος, ο Τρικεράτωψ και ο Αγκυλόσαυρος. Σε αντίθεση με τους μεγάλους θηρευτές της εποχής, ο συγκεκριμένος δεινόσαυρος φαίνεται ότι είχε προσαρμοστεί στην κατανάλωση μαλακών φυτών και φρούτων.
Το ράμφος που αποκάλυψε τη διατροφή του
Οι παλαιοντολόγοι μελέτησαν έναν σχεδόν πλήρη σκελετό, καθώς και μεμονωμένα απολιθωμένα οστά της γνάθου και της υπερώας. Από την ανάλυση προέκυψαν τρία ιδιαίτερα ανατομικά χαρακτηριστικά, τα οποία υποδεικνύουν ότι το ζώο μπορούσε να επεξεργάζεται μαλακή φυτική τροφή.
Το πρώτο ήταν η διάταξη των μυών της γνάθου, που του επέτρεπε να πραγματοποιεί κινήσεις μάσησης μπρος και πίσω. Το δεύτερο ήταν μια κινητή άρθρωση, χάρη στην οποία η κάτω γνάθος μπορούσε να μετακινείται προς τα εμπρός. Το τρίτο ήταν μια σειρά από αυλακώσεις στο ράμφος, οι οποίες πιθανότατα βοηθούσαν στον τεμαχισμό και την πολτοποίηση των φρούτων.
«Αυτό μας δείχνει πόσο ευπροσάρμοστα ήταν τα θηριόποδα», δήλωσε ο παλαιοντολόγος Γκρεγκ Φάνστον, από το Πανεπιστήμιο Στόνι Μπρουκ της Νέας Υόρκης, ο οποίος ηγήθηκε της μελέτης. Σύμφωνα με τον ίδιο, ο συνδυασμός των συγκεκριμένων χαρακτηριστικών δεν συναντάται σήμερα σε κανένα γνωστό ζώο, παρότι ορισμένα εμφανίζονται μεμονωμένα σε σύγχρονα πτηνά και άλλα είδη.
Είχε φτερά όπως τα σημερινά πουλιά;
Παρότι τα απολιθώματα δεν επιτρέπουν στους επιστήμονες να επιβεβαιώσουν άμεσα την παρουσία φτερών, θεωρούν πιθανό ο Infernogallus να ήταν καλυμμένος με πούπουλα. Η εκτίμηση βασίζεται στα χαρακτηριστικά στενών συγγενικών ειδών, για τα οποία υπάρχουν απολιθωμένες ενδείξεις πτερώματος.
Ο νέος δεινόσαυρος ανήκε στα θηριόποδα, την ευρύτερη ομάδα που περιλάμβανε κυρίως σαρκοφάγα είδη, αλλά και τη γενεαλογική γραμμή από την οποία εξελίχθηκαν τα σημερινά πτηνά. Η ανακάλυψη δείχνει ότι, παρά την επικράτηση της σαρκοφαγίας σε πολλά θηριόποδα, ορισμένα μέλη της ομάδας είχαν αναπτύξει εντελώς διαφορετικές διατροφικές συνήθειες.
Τι φρούτα έτρωγε πριν από 66 εκατομμύρια χρόνια;
Οι επιστήμονες εκτιμούν ότι ο Infernogallus μπορούσε να τρέφεται με διάφορα είδη μούρων και δρύπες, δηλαδή σαρκώδεις καρπούς που περιέχουν σκληρό πυρήνα. Σήμερα, στην κατηγορία αυτή ανήκουν φρούτα όπως τα κεράσια, τα ροδάκινα, τα μάνγκο και οι ελιές, χωρίς αυτό να σημαίνει ότι οι σύγχρονες μορφές τους υπήρχαν απαραίτητα εκείνη την εποχή. Η παρουσία καρπών στο περιβάλλον του συνδέεται με την εξάπλωση των ανθοφόρων φυτών, τα οποία είχαν αρχίσει να εμφανίζονται περίπου 130 έως 140 εκατομμύρια χρόνια πριν.
Τα φυτά αυτά εξαπλώθηκαν σταδιακά σε οικοσυστήματα όπου προηγουμένως κυριαρχούσαν γυμνόσπερμα, όπως τα κωνοφόρα, δημιουργώντας νέες διαθέσιμες πηγές τροφής. «Είχε προταθεί και στο παρελθόν ότι ορισμένοι δεινόσαυροι μπορεί να έτρωγαν φρούτα, όμως ποτέ δεν υπήρχαν αποδείξεις για αυτό», ανέφερε ο Τόμας Ντάτζον, μεταδιδακτορικός ερευνητής στο Βασιλικό Μουσείο του Οντάριο και συν-συγγραφέας της μελέτης.
Πώς ένας δεινόσαυρος χωρίς δόντια μπορούσε να μασά
Ένα από τα πιο ενδιαφέροντα στοιχεία της ανακάλυψης είναι ότι ο Infernogallus δεν διέθετε δόντια, αλλά είχε αναπτύξει ένα εξαιρετικά εξειδικευμένο ράμφος. Πολλοί φυτοφάγοι δεινόσαυροι κατάπιναν μικρές πέτρες, γνωστές ως γαστρόλιθους, οι οποίες βοηθούσαν στην άλεση της τροφής μέσα στο πεπτικό τους σύστημα.
Ο Infernogallus, αντίθετα, φαίνεται ότι μπορούσε να επεξεργάζεται μηχανικά την τροφή του ήδη από το στόμα. Ο Γκρεγκ Φάνστον εξήγησε ότι η εξέλιξη του ράμφους μπορούσε να προσφέρει σημαντικά πλεονεκτήματα, επιτρέποντας την αξιοποίηση διαφορετικών πηγών τροφής.
Μπορεί να βοήθησε στην εξάπλωση των ανθοφόρων φυτών
Η ανακάλυψη δεν αφορά μόνο τη διατροφή ενός προϊστορικού ζώου, αλλά ενδέχεται να έχει σημασία και για την κατανόηση της εξέλιξης των φυτών. Τα καρποφάγα ζώα συμβάλλουν στη διασπορά των σπόρων, μεταφέροντάς τους σε νέες περιοχές μέσω της τροφής που καταναλώνουν.
Οι ερευνητές εκτιμούν ότι δεινόσαυροι όπως ο Infernogallus θα μπορούσαν να είχαν παίξει σημαντικό ρόλο στη διασπορά σπόρων ανθοφόρων φυτών, ενδεχομένως και σε μεγαλύτερες αποστάσεις από τα μικρόσωμα θηλαστικά και πτηνά της Κρητιδικής περιόδου. Πρόκειται για μια πιθανή οικολογική λειτουργία που δεν έχει αποδειχθεί άμεσα για το συγκεκριμένο είδος.
«Η ανακάλυψη του Infernogallus δείχνει ότι η δίαιτα των δεινοσαύρων είχε πολύ μεγαλύτερη ποικιλία απ’ όσο νομίζαμε», τόνισε ο Τόμας Ντάτζον. Η μελέτη προσθέτει ένα ακόμη κομμάτι στο παζλ της προϊστορικής ζωής, αποκαλύπτοντας ότι ακόμη και λίγο πριν από την εξαφάνισή τους, οι δεινόσαυροι εξακολουθούσαν να εμφανίζουν εντυπωσιακές διατροφικές και εξελικτικές προσαρμογές.
