Το όνομα «Νέαρχος» που δόθηκε στη δεύτερη φρεγάτα FDI (Belharra) του Πολεμικού Ναυτικού μας και η ύψωση της ελληνικής σημαίας σ’ αυτή, την Παρασκευή 30 Οκτωβρίου 2026 έφεραν στο προσκήνιο έναν ακόμα από τους στενούς συνεργάτες του Μεγάλου Αλεξάνδρου, τον Νέαρχο που έμεινε στην ιστορία ως ο Ναύαρχος του στόλου του Μεγάλου Αλεξάνδρου, που πραγματοποίησε τον παράπλου της Ινδικής που είχε οραματιστεί ο Μακεδόνας στρατηλάτης.
Ο Νέαρχος γεννημένος στη Λατώ της Κρήτης, στον σημερινό νομό Λασιθίου γύρω στο 360 π.Χ. ήταν γιος του Ανδροτίμου. Η οικογένειά του εγκαταστάθηκε όμως στην Αμφίπολη της Μακεδονίας. Εκεί, γύρω στο 346 π.Χ., ο Νέαρχος γνώρισε τον δεκάχρονο τότε Αλέξανδρο και έγιναν αχώριστοι φίλοι. Η καταγωγή του Νεάρχου δεν αμφισβητείται από κανένα. Δεν συμβαίνει όμως το ίδιο με τον Αλέξανδρο, την Ολυμπιάδα και μερικούς από τους σημαντικότερους Στρατηγούς και Διαδόχους του Μακεδόνα βασιλιά.
Οι ανυπόστατοι αλβανικοί ισχυρισμοί για Ιλλυριό – Αλβανό Αλέξανδρο και Ολυμπιάδα που καταγόταν από οικογένεια Ιλλυριών
Εκτός από τη γνωστή προσπάθεια των κατοίκων της «Βόρειας Μακεδονίας» να οικειοποιηθούν τον Μέγα Αλέξανδρο, τα τελευταία χρόνια, μέσω του διαδικτύου και των σόσιαλ μίντια και οι Αλβανοί διεκδικούν τον Μακεδόνα στρατηλάτη. Βέβαια, την εποχή που έζησε ο Αλέξανδρος (356 π.Χ. – 323 π.Χ.) δεν υπήρχαν Αλβανοί, αλλά Ιλλυριοί, που κατοικούσαν εκεί όπου βρίσκεται από το 1912 ως σήμερα η Αλβανία.
Οι Ιλλυριοί όχι μόνο δεν είχαν καμία σχέση με τους αρχαίους Μακεδόνες, αλλά αντίθετα ήταν εχθροί τους. Μάλιστα, πριν ξεκινήσει για την Ασία, ο Αλέξανδρος, στο πλαίσιο της λεγόμενης Βαλκανικής Εκστρατείας του εκστράτευσε εναντίον των Ιλλυριών και συνέτριψε τους ηγεμόνες τους Κλείτο τον Δάρδανο και Γλαυκία, στην πόλη Πήλιον, χτισμένη σε στρατηγικής σημασίας θέση, στην ιλλυρική περιοχή των Δασσαρητών, νότια της λίμνης Αχρίδας (της αρχαίας Λυχνίτιδας) και του Ντεβόλ ή Δεβόλη (του Εορδαϊκού ποταμού της αρχαιότητας).
Κατά την εκστρατεία του στην Ασία, ο Αλέξανδρος είχε, μεταξύ άλλων και Ιλλυριούς ως «βοηθητικά σώματα» (μισθοφόρους η συμμάχους) και τους θεωρούσε «βαρβάρους». Το όνομα Αλέξανδρος υπάρχει στην «Ιλιάδα» (3.16 κ.α.), στον Ηροδότου (3.17.2) κ.λπ. Στην «Ιλιάδα» είναι το δεύτερο όνομα του Πάρη. Προέρχεται από σύνθεση των αρχαίων ελληνικών λέξεων αλέξω = απωθώ, προστατεύω και ανήρ = ο άνδρας/ ο πολεμιστής. Και σημαίνει «αυτόν που αποκρούει τους εχθρούς» ή/και τον «προστάτη των ανδρών – πολεμιστών από τους εχθρούς» ή/ και τον «υπερασπιστή».
Ο Αλέξανδρος με τους στρατιώτες του
Η ετυμολογία του ονόματος από το σύγχρονο αλβανικό «Kai le si ander» (γεννημένος σαν όνειρο), που αναφέρουν κάποιοι Αλβανοί σήμερα είναι κωμική. Οι Ιλλυριοί δεν άφησαν γραπτά για να γνωρίζουμε τη γλώσσα τους. Οι Αλβανοί, που εμφανίζονται στον χώρο των Βαλκανίων γύρω στον 10ο μ.Χ. αιώνα δεν προκύπτει επιστημονικά ότι είναι απόγονοι των Ιλλυριών. Το αλφάβητό τους καθιερώθηκε μόλις το 1909, ενώ ως τότε υπήρχαν πολλές παραλλαγές με τις οποίες γραφόταν η αλβανική γλώσσα (π.χ. στον νότο κυρίως επικρατούσε το ελληνικό αλφάβητο).
Ηχητικές ομοιότητες αλβανικών λέξεων με αρχαίες και νεότερες ελληνικές δεν σημαίνουν απολύτως τίποτε.
Όσο για τη μητέρα του Αλέξανδρου, την Ολυμπιάδα (373 π.Χ. – 317 π.Χ.) ήταν πριγκίπισσα των Μολοσσών, ενός από τα σημαντικότερα φύλα της αρχαίας Ηπείρου. Οι Μολοσσοί ζούσαν στην περιοχή της Ηπείρου που είχε ως κέντρο της τη λίμνη Παμβώτιδα (λίμνη των Ιωαννίνων). Όσο βόρεια κι αν εκτεινόταν η περιοχή των Μολοσσών, δεν συνόρευε καν με την αρχαία Ιλλυρία. Συνεπώς και η δεύτερη θεωρία των Αλβανών, για την ιλλυρική καταγωγής της Ολυμπιάδας, δεν ευσταθεί. Από τους Μολοσσούς, κυριότερη πόλη των οποίων ήταν η Πασσαρών καταγόταν και ο βασιλιάς Πύρρος της Ηπείρου.
Η μακεδονική (και όχι ιλλυρική…) καταγωγή των Στρατηγών (Διαδόχων) του Μεγάλου Αλεξάνδρου
Οι θεωρίες των Αλβανών, που ξεκίνησαν από την εποχή του Ενβέρ Χότζα και τα τελευταία χρόνια αναπαράγονται χάρη στο διαδίκτυο δεν στηρίζονται πουθενά ή, στην καλύτερη περίπτωση στηρίζονται σε μυθεύματα συμπατριωτών τους, φερόμενων ως ιστορικών…
Η αυτοκρατορία που δημιούργησε ο Αλέξανδρος
Ποιοι ήταν όμως οι σημαντικότεροι Στρατηγοί του Αλέξανδρου και από πού κατάγονταν;
Παρμενίων (400 π.Χ. – 330 π.Χ.): Στρατηγός του Φιλίππου Β’ και του Αλέξανδρου. Ήταν γιος του Φιλώτα και καταγόταν από ευγενή οίκο της Πέλλας
Αντίπατρος (379-319 π.Χ.): Στρατηγός του Φίλιππου Β’ και του Αλέξανδρου, γιος του Ιόλαου. Αριστοκρατικής καταγωγής, γεννημένος στην Πέλλα ή σύμφωνα με άλλες πηγές, στην αρχαία μακεδονική πόλη Πάλιουρα (“Αντίπατρος Ιολάου, Παλιουραίος εκ Μακεδονίας”). Ο μεγαλύτερος από τους γιους του ήταν ο Κάσσανδρος (350 π.Χ. – 297 π.Χ.), που δεν πήρε μέρος στην εκστρατεία του Αλέξανδρου στην Ασία, αλλά διαδραμάτισε σημαντικό ρόλο στην εποχή των Διαδόχων.
Αντίγονος ο Κύκλωψ ή Μονόφθαλμος, λόγω του ότι είχε χάσει το αριστερό του μάτι σε μάχη (382 π.Χ. – 301 π.Χ.) Γεννήθηκε στην Ελιμεία, πόλη που κάλυπτε τον σημερινό νομό Γρεβενών και τον δήμο Βοΐου του νομού Κοζάνης
Πτολεμαίος Α’ ο Σωτήρ (ή Πτολεμαίος ο Λαγού/ Λαγίδης), Στρατηγός και σωματοφύλακας του Αλέξανδρου. Γεννήθηκε στην Εορδαία της Μακεδονίας το 367 π.Χ. και πέθανε το 283 π.Χ. Πατέρας του ήταν ο Μακεδόνας Λαγός και μητέρα του η Αρσινόη. Κατά μία εκδοχή ήταν νόθος γιος του Φίλιππου Β’
Πολυσπέρχων ή Πολυπέρχων (360 π.Χ. – 303 π.Χ.), Στρατηγός του Φίλιππου Β’ και του Αλέξανδρου. Καταγόταν από βασιλική γενιά. Ήταν γιος του Σιμμία. Γεννήθηκε στη Νυμφαία, περιοχή της Ηπείρου που έφτανε ως τα σημερινά Ζαγοροχώρια. Ίσως εκτεινόταν και σε τμήμα της Δυτικής Μακεδονίας. Σήμερα είναι γνωστό ως Τύμφη (ή Γκαμήλα), όρος της Ηπείρου, στην περιοχή του Ζαγορίου.
Περδίκκας (365 π.Χ. – 321 π.Χ.) Γιος του Ορόντη, ευγενής, από την Ορεστίδα της σημερινής Δυτικής Μακεδονίας, ένας από τους Διαδόχους του Μεγάλου Αλεξάνδρου
Λυσίμαχος (361 π.Χ. – 281 π.Χ.). Σωματοφύλακας και στη συνέχεια Στρατηγός του Αλέξανδρου. Ήταν γιος του Αγαθοκλή, δουλοπάροικου από τη Θεσσαλία που εγκαταστάθηκε στη Μακεδονία. Ο Λυσίμαχος γεννήθηκε στην Πέλλα.
Ηφαιστίων (356 π.Χ. – 324 π.Χ.). Ο στενότερος φίλος του Μεγάλου Αλεξάνδρου, ένας από τους Στρατηγούς του. Ήταν Μακεδόνας ευγενής, γιος του Αμύντορα. Γεννήθηκε στην Πέλλα, το ίδιο έτος με τον Αλέξανδρο (356 π.Χ.) Όπως είναι γνωστό, ο πρόωρος θάνατος του (324 π.Χ. στα Εκβάτανα) προκάλεσε βαθιά θλίψη στον Αλέξανδρο.
Λεοννάτος (356 π.Χ. – 322 π.Χ.): Αξιωματικός και σωματοφύλακας του Μεγάλου Αλεξάνδρου. Ήταν συνομήλικος και στενός φίλος του Μακεδόνα βασιλιά. Γεννήθηκε στην Πέλλα. Ήταν μέλος του Οίκου των Λυγκηστιδών. Η Λυγκηστίς ήταν περιοχή της Μακεδονίας που έφτανε ως το Μοναστήρι (σήμερα Μπίτολα, της “Βόρειας Μακεδονίας”).
Πευκέστας. Σωματοφύλακας του Αλέξανδρου, από τη Μίεζα (κοντά στη σύγχρονη Νάουσα). Στη Μίεζα, ο Αριστοτέλης διαπαιδαγωγούσε τον Αλέξανδρο και άλλους νεαρούς Μακεδόνες αριστοκράτες. Ο Πευκέστας έσωσε τη ζωή του Αλέξανδρου κατά την πολιορκία φρουρίου της ινδικής φυλής των Μαλλών (325 π.Χ.)
Ευμένης ο Καρδιανός (362 π.Χ. – 316 π.Χ.). Γεννημένος στην Καρδία, τη μεγαλύτερη πόλη της Θράκης. Η φιλία του πατέρα του με τον Φίλιππο Β’ οδήγησε τον νεαρό, τότε, Ευμένη στο να γίνει αρχιγραμματέας του. Μετά τη δολοφονία του Φίλιππου Β’ ο Ευμένης είχε το ίδιο αξίωμα, στο πλευρό του Αλέξανδρου. Ήταν ο στενότερος από τους Διαδόχους. Αγωνίστηκε μάταια, για τη νομιμότητα της εξουσίας και τη διαδοχή στην αχανή αυτοκρατορία.
Κρατερός (370 π.Χ. – 321 π.Χ.): Στρατηγός και πιστός φίλος του Αλέξανδρου. Γόνος αριστοκρατικής οικογένειας από την Ορεστίδα. Πέθανε πολεμώντας τον Ευμενή στη Μικρά Ασία.
Σέλευκος Α’ ο Νικάνωρ(359 π.Χ. – 281 π.Χ.) Γιος του Αντίοχου, Στρατηγού του Φίλιππου Β’. Διακρίθηκε στην εκστρατείας κατά της Ινδίας. Ίδρυσε το μεγαλύτερο από τα ελληνικά βασίλεια. Δολοφονήθηκε από τον Πτολεμαίο τον Κεραυνό.
Κοίνος ο Πολεμοκράτους (370 π.Χ. ή 367 π.Χ- 326 π. Χ.): Ένας από τους ικανότερους και πιστότερους Στρατηγούς του Αλέξανδρου, από την Ελιμεία. Ήταν ο πρώτος που ζήτησε από τον Μακεδόνα στρατηλάτη, να τερματιστεί η εκστρατεία και να επιστρέψουν στην Μακεδονία. Πέθανε από ασθένεια, στον ποταμό Υδάσπη.
Αυτοί ήταν οι κυριότεροι Στρατηγοί και Διάδοχοι του Μεγάλου Αλεξάνδρου. Γεννημένοι οι περισσότεροι στην αρχαία Μακεδονία και κάποιοι κοντά σ’ αυτή (Ήπειρος, Θράκη). Εξάλλου, ο Αλέξανδρος θα ήταν αδύνατο να τοποθετήσει Ιλλυριό ως Στρατηγό ή Σωματοφύλακα. Συνεπώς, οι αλβανικές θεωρίες είναι μύθοι, που προωθούνται από εθνικιστικούς κύκλους μέσα και έξω από τη γειτονική χώρα. Δυστυχώς όμως, μεγαλύτερο πρόβλημα είναι η άγνοια της ιστορίας μας από εμάς τους ίδιους, κάτι που βοηθά όλους αυτούς στην προπαγάνδα τους.
