Γράφει ο Στέλιος Αλειφαντής*
Είδα επιτέλους την ταινία.
Και να κάνω μια διευκρίνιση εξαρχής: Μελετώ ακαδημαϊκά τον Ι. Καποδίστρια για πάνω από 20 χρόνια και έχω πλήρη εποπτεία των ελληνικών και διεθνών πηγών για τον ίδιο αλλά και για την εποχή του. Ειδικά μάλιστα γνωρίζω άριστα και με λεπτομέρειες τα σχετικά με τον προ-επαναστατικό Καποδίστρια της περιόδου 1800-1822.
Και άλλη μία επισήμανση που με διαφοροποιεί από την κρατούσα άποψη: Έχω τεκμηριώσει ακαδημαϊκά ότι ο Ι. Καποδίστριας είναι αυτός με τον μηχανισμό δικτύωσης του που σχεδίασε και προετοίμασε τον ξεσηκωμό του 1821, αλλά προφανώς δεν τον διεξήγαγε παρά μόνο στην τελευταία φάση της ελληνικής επανάστασης όταν ανέλαβε την ηγεσία της επανάστασης ως Κυβερνήτης μέχρι την ίδρυση του ανεξάρτητου κράτους το 1830 με το Πρωτόκολο του Λονδίνου.
Θεωρώ, επομένως, τον Ι. Καποδίστρια ως την μέγιστη πολιτική προσωπικότητα της σύγχρονης Ελλάδας.
Κατόπιν τούτων, θα πω δυο λόγια για την ταινία:
Καταρχήν ΔΕΝ κρίνω την ταινία ως ντοκιμαντέρ που οφείλει να διαθέτει ιστορική τεκμηρίωση ή έστω επιμονή στην ιστορικότητα των αναφορών της – με απλά λόγια τα ιστορικά λάθη ή παραλήψεις είναι όλα ανεκτά, πέραν όμως των κραυγαλέων. Η ταινία ΔΕΝ κάνει ιστορία, είναι μυθοπλασία, ένα αφήγημα με ιστορικές βιογραφικές αναφορές ποιητική αδεία.
Έχει βεβαίως η ταινία σοβαρές ιστορικές αστοχίες, π.χ. ο Μέτερνιχ δεν είχε καμία σχέση με την αγγλο-γαλλική συνωμοσία της δολοφονίας του Κυβερνήτη, ούτε ο Καποδίστριας είχε τον … “πρωταγωνιστικό” ρόλο στον Συνέδριο της Βιέννης (1815), όπως είχε ο Μέτερνιχ, Ταλεϋράνδος, κ.α., ήταν, όμως, στενός μυστικο-σύμβουλος του Τσάρου Αλεξάνδρου Α’ με εξέχοντα ρόλο στις επιλογές του Τσάρου για συγκεκριμένα θέματα.
Θα μπορούσαν αυτές οι αστοχίες να είναι ανεκτές, δεδομένης της πρόθεσης του Σμαραγδή να εστιάσει σε Συμβολισμούς, προβάλλοντας τον Καποδίστρια ως Εμπνευσμένο Πατριώτη και Άγιο Πολιτικό, ειδικά όταν επιδιώκει με την ταινία να τον συγκρίνει με τους σύγχρονους πολιτικούς της χώρας. Για αυτήν την σύγκριση, άλλωστε, η ταινία βρίσκει τόση απήχηση στην σημερινή πολιτική συγκυρία.
Η ταινία, ως κινηματογραφία αποκλειστικά, δεν μου άρεσε – γενικά δεν μου αρέσουν ιδιαίτερα και τα προηγούμενα εγχειρήματα, αλλά περί αισθητικής ο καθένας έχει την άποψη του. Το σενάριο δεν υπηρέτησε την προσδοκώμενη από έναν μελετητή Πλοκή, που γνωρίζει τα διλήμματα και τις κρίσιμες κορυφώσεις της καποδιστριακής δράσης.
Το “αφήγημα” Σμαραγδή, ωστόσο, είναι σε γενικές γραμμές σωστό και ανταποκρίνεται στο τι πραγματικά ήταν αλλά και είναι ο Καποδίστριας στις αντιλήψεις της κοινής γνώμης.
Θα έλεγα ότι η συμβολή του Σμαραγδή εδράζεται στο γεγονός ότι επιλέγοντας να κάνει μια ταινία για τον Καποδίστρια, έφερε στο προσκήνιο μια τεράστια πολιτική προσωπικότητα, που λείπει από την σημερινή Ελλάδα.
Θεωρώ ότι έδωσε το κίνητρο στους χιλιάδες θεατές της ταινίας να αναζητήσουν να μάθουν περισσότερα για τον Καποδίστρια. Και, έστω μόνο για αυτό, χρωστάμε χάρη στον Σμαραγδή για την ταινία του.
*Ο Δρ. Στέλιος Αλειφαντής είναι Πολιτικός Επιστήμονας-Διεθνολόγος, Διευθυντής του Κέντρου Ανάλυσης Διεθνών Συγκρούσεων στο Ίδρυμα Μεσογειακών Μελετών
